Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu LOGO Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin LOGO
UMP POZNAŃ STRONA GŁÓWNA >> KIERUNEK FARMACJA >> BOTANIKA FARMACUETYCZNA

 

Aktualizacja strony: 31-03-2014, godz. 13:00

 

Kierunek: F a r m a c j a                                    

31.03.2014r.

_____________________________________________________________________                                                                                                        

 

 

O G Ł O S Z E N I E

 

        Studenci  I  roku  farmacji   zobowiązani   są   wykonać  zielnik  w grupach 3 osobowych. Każdy student jest odpowiedzialny za zbiór 4 gatunków roślin leczniczych i ich opracowanie. Zielnik poszczególnych grup powinien zawierać 12 gatunków roślin, oznaczonych wg klucza, zebranych ze stanowisk naturalnych. Opracowanie powinno zawierać charakterystykę botaniczną (morfologię, występowanie itp.), chemiczną (związki biologicznie czynne) oraz działanie i zastosowanie każdego gatunku wraz z załączoną bibliografią naukową. Należy napisać je ręcznie i dołączyć do zielnika. Zielnik powinien stanowić całość jednolicie opisaną i opracowaną.

Zielnik należy złożyć w Zakładzie Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin UM najpóźniej do 13.VI br. w pok. 214 .

Prawidłowo wykonany zielnik jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu z botaniki i zostanie oceniony w skali 2-5.

 

 

 

 

 

 


Sprawdzian praktyczny II                          

 

1/1a.  Convallariamajalis – liść- p. poprz.,                                 skórka

2/2a.  Rutaefolium - p.poprz., skórka                                      liście ekwifacjalne

 

3.  Uvae-ursifolium - p.poprz., skórka

4/4a.  Melissaefolium - p. poprz., skórka                               liście bifacjalne

5/5a.  Vitisidaeaefolium - p.poprz., skórka

 

 6.    Acoruscalamus – korzeń – p.poprz

 7.    Irisgermanica – korzeń – p.poprz.                                   korzenie jednoliściennych

 

 8.    Primulaeradix - p.poprz.                      

 9.   Valerianaeradix - p.poprz.                                               korzenie dwuliściennych-

                                                                                         budowa pierwotna

10. Belladonnaeradix- p.poprz.                 

11/11a. Levisticiradix - p.poprz., p.podł.                                 korzenie dwuliściennych –

                                                                                       budowa wtórna     

12/12a. Taraxaciradix - p.poprz., p.podł.                   

 

13/13a. Equisetumarvense – pęd zielony – p.poprz, skórka

 

14.   Convallariamajalis – łodyga kwiatostanowa – p.poprz.       

15.   Graminisrhizoma - p.poprz.                                             łodygi nad- i podziemne

                                                                                          jednoliściennych

16.   Calami  rhizoma - p.poprz.

17.   Adonis vernalis-łodyga -  p.poprz.                               

18.   Ruta graveolens – łodyga -  p.poprz.                                 łodygi nadziemne

dwuliściennych                   

19.   Saponariaofficinalis – łodyga – p.poprz.                          (skórka jako tkanka

                                                                                           okrywająca)

20.    Bistortaerhizoma – p.poprz.

21.    Valerianaofficinalis  - kłącze – p.poprz.                          kłącza dwuliściennych

22/22a. Quercus robur –   gałązka – p. poprz. i podł.

23/23a. Salixpurpurea – gałązka – p.poprz. i podł.

24.    Foeniculifructus – p.poprz.

25.    Lini semen – p.poprz.

26.    Trigonellaefoenugraeci semen – p.poprz.

___________________________________________________________________________


ROZKŁAD ZAJĘĆ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ

DLA I ROKU WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO

W SEMESTRZE letnim R.AKADEM.2013/14

_____________________________________________________________

 

Wykład :   prof. dr hab. Jaromir Budzianowski 


poniedziałek    -        17:15 – 18:45         sala im. Hrynakowskiego w  Coll. Chemicum

                                                                                                               ul. Grunwaldzka  6

 


Ćwiczenia:Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii  Roślin

 

 

Środa           11:30 -  13:00     gr. 3    prowadzący :  dr Anna Budzianowska /mgr Izabela Kędziora

 

                      13:15 -  14:45     gr. 5             „  dr Anna Budzianowska/mgr M.Kikowska

 

                      15:00 – 16:30       gr. 2         „  dr Marcin Ożarowski /mgrM.Maliński                                                                                 

 


Czwartek    -     9:45 - 11:15     gr. 6              „               mgr Małgorzata Kikowska/dr A.Budzianowska

 

                         11:30 - 13:00      gr. 1              „               dr hab. Barbara Thiem/dr M.Ożarowski

 

                         13:15 - 14:45      gr. 4              „               mgr Małgorzata Kikowska/dr A.Budzianowska

 

 


 


 

Botanika farmaceutyczna


Semestr letni


Spr. teoretyczne

 

Spr.II           09,10. IV.2014    ( zakres: od ćw.13 do 21 – budowa liści, korzeni, łodyg

                                                  nadziemnych,  podziemnych, gałązek )

 

 

Spr.III          28,29.V.2014       ( zakres: od ćw. 22 do 28 – budowa kwiatów, kwiatostanów,

                                                   pyłków, owoców, nasion, charakterystyka wybranych 7 rodzin )

 

Spr. praktyczne

Spr.prakt. II     07,08.V.2014          ( preparaty mikroskopowe od ćw. 13 do 23 – organy roślinne )

 

Spr.prakt III     11,12.VI.2014      ( okazy zielnikowe ok. 60 gatunków )

 

 


__________________

E g z a m i n  z botaniki - odbywa się w sesji letniej, a warunkiem

dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń

                             laboratoryjnych, sprawdzianów praktycznych

i sporządzenie zielnika.

 

 



 

SEMESTR LETNI 2013/2014

 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH 

 

16.

Budowa korzeni

26,27.II.2014

Korzenie roślin z klasy Jednoliściennych i Dwuliściennych. Analiza anatomiczna korzeni o budowie pierwotnej.                                                            

17.

Budowa  korzeni dwuliściennych

05,06.III.

Analiza anatomiczna budowy wtórnej korzenia. Lokalizacja i struktura tkanek. Korzenie o znaczeniu leczniczym.                                           

 

18.

19.

20.

 

 

Budowa łodyg zielnych

    „        „

    „        „               

 

12,13. III.

19,20.-III.

26,27.-III.     

 

Morfologia i anatomia pędu skrzypu.

Anatomia łodygi nadziemnej i podziemnej roślin z klasy Jednoliściennych. 

Budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych roślin klasy z Dwuliściennych.

Morfologia pędów nadziemnych i podziemnych. Anatomia kłączy Dwuliściennych.

Surowce o znaczeniu leczniczym.

 

21.

Budowa gałązek             

02,03.-IV. 

Przyrost wtórny na grubość. Budowa łyka i drewna. Kory lecznicze. 

 

 

 

SYSTEMATYKA ROŚLIN.BUDOWA GENERATYWNYCH ORGANÓW ROŚLINNYCH 

 

22.

 

23.

 

Kwiaty, owoce, nasiona   

 

 

Budowa owoców suchych      

 

09,10.-IV.

 

 

23,24.-IV.       

Spr.II.

Wprowadzenie do morfologii i anatomii kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion. Informacja o przygotowaniu zielnika.!

 

Morfologia i klasyfikacja owoców suchych i anatomia owocu z rodziny Apiaceae  (Umbelliferae). Charakterystyka roślin z rodzin Apiaceae, Fabaceae i Brassicaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce suche).

24.

Owoce mięsiste

 

    30.IV.

i termin do

 ustalenia

Klasyfikacja, morfologia i przykłady owoców soczystych. Owoce prawdziwe i

fałszywe, złożone i owocostany. Charakterystyka roślin z rodziny Rosaceae i

Solanaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce mięsiste). 

25.

Sprawdzian praktyczny II                  

  07,08- V.      

Zakres - anatomia organów roślin z różnych grup systematycznych.                     

26.

 

 

 

 

 

 

27.

Zasady systematyki roślin

Oznaczanie roślin

 

 

 

 

 

„        „               

  14.V.

 

i termin do

 ustalenia 

 

 

 

21,22 – V.   

Cechy morfologiczne roślin z klasy Dwuliściennych i Jednoliściennych.

Zasady posługiwania się kluczem do oznaczania roślin w celu określenia jednostek systematycznych (taksonów). Charakterystyka roślin z rodzin Lamiaceae, Liliaceae.

 

Charakterystyka roślin z rodzin Asteraceae, Fabaceae, Lamiaceae.   

28.

Budowa pyłków kwiatowych     

   28,29 - V.    

Spr.III.

Analiza pyłków kwiatowych i jej znaczenie. Demonstracje gatunków roślin

leczniczych i chronionych. Prezentacja studencka.(Alergie pyłkowe).

 

29.

 

 

 

Roślinne kultury in vitro w farmacji

 

 

 

 

   04,05 – VI.

 

 

 

Mikrorozmnażanie,  organogeneza,  kultury  kalusowe  i  zawiesinowe,   korzenie transformowane. Związki biologicznie czynne produkowane w kulturach in vitro.

 

30.

Sprawdzian praktyczny III 

 

11,12 - VI.

Kontrola znajomości gatunków roślin leczniczych i chronionych, przynależności systematycznej, surowców leczniczych, budowy kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion.

 

 

E g z a m i n  z

botaniki

 

Odbywa się w sesji letniej, a warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych, sprawdzianów praktycznych i sporządzenie zielnika.

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Zakres sprawdzianu praktycznego I z botaniki farmaceutycznej                     r. akad.2013/2014

_____________________________________________________________________________________________

Preparat                                  Elementy diagnostyczne            Gatunek i surowiec        Rodzina/Wyższy takson                                           

                                                                                                       leczniczy

_____________________________________________________________________________________________

 

 

1. Korzeń mniszka                    Sferokryształy inuliny,               Taraxacum officinale,        Asteraceae                                                                                                                                                           

    (prz.podł.)                              rury mleczne członowane         Taraxaci radix / herba       (Liguliflorae)

 

2. Ziarniak pszenicy                  Warstwa aleuronowa,                 Triticum aestivum               Poaceae 

      (prz.poprz.)                          ziarna skrobi                             Tritici caryopsis/amylum

 

3. Okwiat konwalii                    Rafidy szcz.wapnia,                   Convallaria maialis,          Convallariaceae 

                                                   papille (brodawki)                     Convallariae herba     

 

4. Korzeń mydlnicy                   Druzy  szcz.wapnia                   Saponaria officinalis,         Caryophyllaceae

    (prz.poprz.)                                                                      Saponariae radix/herba

 

5. Korzeń rzewienia                  Druzy szcz.wapnia                     Rheum palmatum,             Polygonaceae

    (prz.poprz.)                                                                              Rhei   radix                   

 

6. Korzeń pokrzyku                   Piasek krystaliczny                    Atropa belladonna,           Solanaceae

    (prz.poprz.)                            szcz.wapnia                               Belladonnae  radix/

                                                                                                                           folium

7. Epiderma pędu                      Paracytyczne aparaty szpark.,   Equisetum arvense,          Equisetaceae, 

     skrzypu                                skrzemieniałe fałdy na               Equiseti  herba                 Equisetales,

                                                  powierzchni kom. przyszpark.                                            Sphenophytina

 

8. Wierzch.wzrostu                   Mitoza (fazy)                                  Allium cepa,                     Alliaceae

    korz.cebuli                                                                              Allii cepae bulbus

 

9. Wierzch.wzrostu                   C-mitoza (c-metafaza)                     Allium cepa,                    Alliaceae                           

    korz.cebuli traktowane                                                               Allii cepae bulbus

    przyżyciowo kolchicyną

 

10/11. Pleśń                              Komórczaki                                Rhizopus sp.,                  Zygomycetes,

                                                                                                      Mucor sp.                      Fungi

 

 

12.      Pleśń                              Strzępki grzybni                            Penicillium sp.               Plectomycetes,

                                                  z przegrodami                             Aspergillus sp.               Fungi

                                                                                                                                                                                                    

13/14. Plecha morszczynu       Plecha tkankowa -                       Fucus vesiculosus,          Protista,Chromista,                                

        (prz.poprz.i prz.podł.)      tkanki właściwe                          Fucus                              Phaeophyta, Fucaceae

 

15. Skórka liścia bielunia       Ap.szpark.anizocytyczne,                 Datura stramonium,       Solanaceae  

                                                włoski maczugowate                    Stramonii folium

                                                i bezgłówk. członowane

 

16. Skórka liścia naparstnicy   Skórka o perełkowato zgrubiałych             Digitalis lanata,           Scrophulariaceae

      wełnistej                            ścianach bocznych, włoski główk.             Digitalis  lanatae

                                                 z dwukomórkową główką i jednokom.                folium

                                                 trzonkiem, ap.szp.anomocytyczne                             

 

17. Liść prawoślazu                Włoski krzaczkowate                          Althaea officinalis,           Malvaceae

      (prz.poprz.)                       2-8 ramienne,                                      Althaeae folium/         

                                               włoski główkowate,                                             radix

                                               druzy szcz.wapnia

 

18. Kwiat rurkowaty arniki    Włoski bliźniacze na zalążni                    Arnica montana,             Asteraceae

                                                i gruczołowe typu Asteraceae            Arnicae flos                    (Tubuliflorae)                     

                                                (Compositae) 

19. Kwiat lawendy                 Włoski okrywające (drzewiaste)           Lavandula angustifolia,   Lamiaceae

     (prz. poprz. kielicha)          i gruczołowe różyczkowate typu         Lavandulae flos                                                                           

                                                 Lamiaceae (Labiatae)

 

20/21.Liść mięty pieprzowej  Włoski gruczołowe różyczkowate               Mentha piperita,           Lamiaceae

          (prz.poprz. i skórka)     typu Lamiaceae (Labiatae),                 Menthae piperitae                    

                                                włoski główkowate i bezgłówk.                             folium

                                                członowane,ap.szp.diacytyczne

 

22. Kwiat rurkowaty               Włoski gruczołowe dwoinkowate           Matricaria recutita =     Asteraceae

      rumianku pospolitego       typu Asteraceae (Compositae),          Chamomilla recutita,     (Tubuliflorae)

                                                ziarna pyłku                                        Matricariae flos

 

23. Liść wawrzynu                  Komórki olejkowe                                    Laurus nobilis,                 Lauraceae 

     (prz.poprz.)                                                                                   Lauri folium

 

24/25. Korzeń omanu              Zbiorniki wydzielnicze                          Inula helenium,                Asteraceae

         (prz.poprz. i  podł.)                                                                  Inulae  radix                    (Tubuliflorae)

 

26/27. Korzeń  lubczyka         Przewody wydzielnicze                          Levisticum officinale,       Apiaceae 

         (prz.poprz. i  podł.)                                                                  Levistici radix

 

28/29. Łodyga przestępu        Wiązka przewodząca bikolateralna         Bryonia alba,                 Cucurbitaceae

           (prz.poprz. i  podł.)     otwarta, typy naczyń                             Bryoniae radix      

 

30/31. Gałązka dębu               Sklerenchyma –brachysklereidy            Quercus robur,               Fagaceae

           (prz.poprz. i podł)        i włókna  okrysztalone                         Q. sessilis,

                                                                                                          Quercus cortex

 

32.  Łodyga jasnoty białej       Kolenchyma  kątowa                        Lamium album,              Lamiaceae

      (prz.poprz.)                                                                          Lamii  albi flos/

                                                                                                             herba

33. Łodyga dzikiego bzu        Kolenchyma płatowa                        Sambucus nigra,            Caprifoliaceae

      (prz.poprz.)                                                                            Sambuci  flos

 

34. Łodyga pokrzywy            Wiązki przewodzące otwarte,           Urtica dioica,                 Urticaceae

      (prz.poprz.)                 włókna, kolenchyma kątowa,                      Urticae folium/

                                                      druzy, włoski                                                  herba/radix

 

 

 

 

 

 

                

Organizacja zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna dla studentów

 I roku Farmacji w roku akademickim 2013/2014

Regulamin  zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna

 

I . Wykłady prowadzone są w wymiarze 30 godzin w I i II semestrze.

 

II. Ćwiczenia prowadzone są w wymiarze 60 godzin w I i II semestrze.

 

  1. 1.      Wszystkie ćwiczenia z botaniki farmaceutycznej są obowiązkowe. Wyjątkowo dopuszczalna jest usprawiedliwiona zwolnieniem lekarskim lub urzędowym nieobecność na najwyżej trzech zajęciach (10%), które muszą być odrobione w formie przewidzianej programem oraz przygotowaniem, odręcznym pismem, opracowania na zadany temat. Opuszczenie powyżej trzech zajęć powoduje niezaliczenie ćwiczeń. Wymagane jest punktualne przychodzenie na zajęcia.
  2. 2.      Ćwiczenia odbywają się w grupach.  Przychodzenie na ćwiczenia innej grupy bez zgody nauczycieli akademickich  jest niedozwolone
  3. 3.      Każdego Studenta obowiązuje podczas ćwiczeń posiadanie podstawowego wyposażenia: zeszyt 60-kartkowy gładki i ołówek Nr 2B lub HB, gumka, temperówka.
  4. 4.      Na każde ćwiczenie Student przychodzi  przygotowany teoretycznie do bieżących zajęć,  co będzie kontrolowane w postaci „wejściówek”. Niezaliczony sprawdzian można poprawić jednokrotnie w tym samym tygodniu. Punkty będą przeliczane na jedną ocenę w semestrze.
  5. 5.      Student wykonuje ćwiczenia samodzielnie, zgodnie z instrukcjami asystentów.
  6. 6.      W I  i  II semestrze odbywać się będą pisemne sprawdziany cząstkowe z wiadomości teoretycznych oraz sprawdziany praktyczne.

Terminy sprawdzianów są ustalane i podawane na początku roku akademickiego do wiadomości Studentów.  Przesuwanie terminów jest niedozwolone. Próg zaliczenia każdego sprawdzianu czy kolokwium wynosi 60%.       

  1. 7.      Warunkiem przystąpienia do sprawdzianów praktycznych jest odrobienie ćwiczeń z danego działu oraz zaliczenie sprawdzianów cząstkowych.
  2. 8.      Niezaliczony sprawdzian teoretyczny  i praktyczny  można poprawiać dwukrotnie  w ustalonych terminach.
  3. 9.      Na zakończenie roku Studenci, którzy nie zaliczyli sprawdzianów cząstkowych zdają kolokwium wyjściowe. Kolokwium wyjściowe można powtarzać tylko raz.

10.  W  celu  uzyskania zaliczenia ćwiczeń Studenci zobowiązani są do końca semestru letniego 27 czerwca 2014r. odrobić  wszystkie zajęcia objęte planem, zaliczyć sprawdziany, przygotować wybraną  prezentację oraz oddać zielnik.

11.  Ogólna ocena ćwiczeń jest średnią uzyskaną z ocen wszystkich  sprawdzianów, wejściówek, prezentacji i  zielnika. Ocena ta obliczana jest w skali 2.00 – 5.00.

12.  Studenci zostaną przeszkoleni z zakresu bezpiecznej i higienicznej pracy (BHP) podczas ćwiczeń. Apelujemy o porządek, ostrożność oraz szanowanie mikroskopów, preparatów i innych udostępnianych pomocy dydaktycznych.

 

III. Warunki zaliczenia przedmiotu

   1. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i zdanie egzaminu.

   2. Do egzaminu dopuszczeni są studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia.

   3. Egzamin odbywa się w terminach uzgodnionych ze Starostą Roku. Ustala się trzy daty do

       wyboru pierwszego terminu egzaminu w okresie czerwiec-lipiec oraz I termin

       poprawkowy (koniec sierpnia, początek września) i II termin poprawkowy (wrzesień).

       Studenci obowiązani są przystąpić do jednego wybranego pierwszego terminu egzaminu,

       a w razie jego nie zdania, do terminu poprawkowego. Rozpiętość czasu, pomiędzy

       ogłoszeniem wyniku egzaminu a terminem poprawkowym musi wynosić co najmniej 7

       dni  roboczych.

   4. Studenci, którzy uzyskali ocenę końcową z ćwiczeń co najmniej 4,50 mogą przystąpić do

       egzaminu zawężonego  do podanego zakresu.

   5. Zakres egzaminu obejmuje tematy wykładów i ćwiczeń.

   6. Egzamin każdego terminu jest testowy i do jego zdania wymagane jest co najmniej 60%

       poprawnych odpowiedzi co odpowiada ocenie 3.00.

   7. Rozmowy, ściąganie, używanie komórek, aparatów, kamer podczas egzaminu powoduje

       odebranie pracy, utratę terminu i otrzymanie oceny niedostatecznej.

   8. Nie przystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie wymaga złożenia

       usprawiedliwienia lekarskiego lub urzędowego dostarczonego w ciągu 7 dni roboczych.

       Brak usprawiedliwienia powoduje wpisanie oceny niedostatecznej.

   9. Ocena końcowa z przedmiotu botanika farmaceutyczna jest ustalana na podstawie

       średniej arytmetycznej ocen: ogólnej z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu. W przypadku

       nie zdania egzaminu ocena końcowa jest niedostateczna (2.00). Nie ma możliwości

       poprawiania oceny pozytywnej.

 

 

 

Średnia ocen z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu

Ocena końcowa

z przedmiotu

                     < 3,24

          dostateczny   (3,00)

                 3,25 – 3,74

          dość dobry     (3,50)

                 3,75 – 4,24

          dobry              (4,00)

                 4,25 – 4,74

          ponad dobry   (4,50)

                 4,75 – 5,00

          bardzo dobry  (5,00)

 

 

Program i plan zajęć z przedmiotu botanika farmaceutyczna.

 

I.Wykłady ( I semestr : środa, od 10.X.2012r) godz. 15:30 – 16:20)

 

1. Znaczenie przedmiotu botanika farmaceutyczna dla farmaceuty

2. Komórka roślinna

3. Tkanki roślinne

4. Organy roślinne

5. Kultury in vitro roślin

6. Systematyka

7. Ochrona przyrody

8. Etnobotanika

 

 


 

ROZKŁAD ZAJĘĆ  z  BOTANIKI   FARMACEUTYCZNEJ

DLA  I  ROKU  FARMACJI W SEMESTRZE  ZIMOWYM 

 ROK AKADEMICKI  2013/2014r.

 ___________________________________________________________________________

 

WYKŁAD:    prof. dr hab. Jaromir Budzianowski                                                      

                    sala im. Nenckiego  w Coll. Anatomicum, ul. Święcickiego 6, I ptr. 

 

 Środa :       od 02.X.2013  - wykłady godz.  15:30 – 16:20

 

ĆWICZENIA:   Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin 

                             sala 213  –  od   07 i  08.X.2013

 

Poniedziałek :    10:15 – 11:45  gr. 3  prowadzący:      dr Anna Budzianowska / mgr I.Kędziora

                            12:00 – 13:30  gr. 4        „             mgr Izabela Kędziora/ dr A.Budzianowska

                            13:45 – 15:15  gr. 1        „             dr hab. Barbara Thiem/ dr M.Ożarowski

 

Wtorek :              9:45 –11:15   gr. 2          „              dr Marcin Ożarowski/mgr Michał Maliński

 

                            11:30 – 13:00  gr. 6         „               dr Marcin Ożarowski/ dr A. Budzianowska   

                            13:15 – 14:45  gr. 5         „               dr Anna Budzianowska/   mgr M.Maliński

 

 

 


 

PROGRAM ĆWICZEŃ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ W ROKU AKADEMICKIM  2013/2014

semestr zimowy

 

Studenci wykonują zadania indywidualnie po uprzednim przygotowaniu teoretycznym !

______________________________________________________________________________________________________________________________

 

NR ćw. T E M A T               DATA          Z A K R E S

______________________________________________________________________________________________________________________________

 

1.   Ćwiczenie wstępne                       Sprawy organizacyjne. Sposoby przygotowywania preparatów. Analiza morfologiczno-

                         07,08-X.2013r.      anatomiczna surowca roślinnego. Posługiwanie się mikroskopem, dokumentacja

                                             obserwacji.

                                             Skrobia - występowanie, reakcje chemiczne, morfologia. Monografie skrobi w

                                             Farmakopei Polskiej VIII.    

______________________________________________________________________________________________________________________________

 

                                             SKŁADNIKI KOMÓRKOWE O ZNACZENIU DIAGNOSTYCZNYM

______________________________________________________________________________________________________________________________

2.   Materiały zapasowe                      Węglowodany: skrobia, inulina, śluz.

     w komórkach roślinnych   14,15-X.       Tłuszcze, białka. Lokalizacja, reakcje chemiczne (barwienie), budowa.

______________________________________________________________________________________________________________________________

3.   Związki mineralne.       21,22-X.       Szczawian wapniowy, węglan wapniowy, związki krzemu - lokalizacja, budowa,

                                             reakcje mikrochemiczne (wykrywanie).

______________________________________________________________________________________________________________________________

 

                                             ORGANIZMY PLECHOWE

______________________________________________________________________________________________________________________________

4.   Mycobionta - Grzyby.     28,29-X.       Budowa grzybni, owocników i sklerocjów; analiza anatomiczna Mucor sp.,Aspergillus

                                             sp., Penicillium sp., Secale cornutum. Tkanki rzekome (plektenchyma,

                                             pseudoparenchyma). Rozpoznawanie owocników gatunków grzybów jadalnych i

                                             trujących. Prezentacja studencka (Sporysz).

______________________________________________________________________________________________________________________________

5.   Glony komórkowe i       04,05-XI.       Phaeophyta - Brunatnice. Morfologia i analiza anatomiczna plechy Fucus

     tkankowe.                               vesiculosus. Źródła agaru. Prezentacja studencka (Sinice).

______________________________________________________________________________________________________________________________

                                            

6.   Chromosomy                              Mitoza. Roślinne substancje cytostatyczne c-mitoza. Poliploidy roślinne. Metody badań

     w komórkach roślinnych  18,19-XI.       fitobiologicznych (testy fitobiologiczne). Prezentacja studencka (Grzyby).

                                             

______________________________________________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________________________

                                           

                                            TKANKI   WŁAŚCIWE   

______________________________________________________________________________________________________________________________

 

7.   Tkanki okrywające.       25,26-XI.     Epiderma (skórka) i jej utwory. Aparaty szparkowe i włoski okrywające.

                                            Charakterystyka, lokalizacja

_____________________________________________________________________________________________________________________________

 

8.   Tkanki wzmacniające.     02,03-XII.    Podział tkanek roślinnych. Zwarcica, twardzica - budowa, lokalizacja. Włókna

                                            okrysztalone, sklereidy – cechy diagnostyczne.                                    

______________________________________________________________________________________________________________________________

9.   Powierzchniowe utwory   09,10-XII.     Włoski gruczołowe typu Lamiaceae i Asteraceae .

     wydzielnicze

           (gruczoły zewnętrzne)                                 ______________________________________________________________________________________________________________________________ 

10.  Wydzielnicze utwory     16,17-XII.     Tkanki wydzielniczo-wydalnicze: komórki, zbiorniki, przewody, rury mleczne.

     wewnątrztkankowe                                                           ______________________________________________________________________________________________________________________________

11.  Tkanki przewodzące.     13,14.I.2014   Tkanka sitowa, tkanka naczyniowa, budowa kambium. Typy wiązek przewodzących.

                                                    Barwienie tkanek zdrewniałych.  

______________________________________________________________________________________________________________________________

                                            Sprawdzian I

12.  Rozpoznawanie           20,21-I.       Powtórka do sprawdzianu praktycznego (oglądanie preparatów): budowa grzybni i plechy

     preparatów                             tkankowej glonów, tkanek roślinnych z elementami diagnostycznymi, podziały komórkowe.

_______________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

                                            BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

________________________________________________________________________________________________________________________________

13.  Budowa liści            27,28-I.       Morfologia liści klasy Jednoliściennych i Dwuliściennych.

     ekwifacjalnych                         Anatomia liści ekwifacjalnych. Elementy o znaczeniu diagnostycznym. Prezentacja studencka

                                            (Modyfikacje liści).

 

14.  Budowa liści            03,04-II .     Morfologia i anatomia liści bifacjalnych. Twory epidermalne i inne elementy o

     bifacjalnych                           znaczeniu diagnostycznym. Liście farmakopealne.

________________________________________________________________________________________________________________________________                                                                   

15.  Sprawdzian praktyczny I  10,11-II.     Rozpoznawanie preparatów. Przedstawienie głównych cech budowy (charakterystyka),  

                                            elementy diagnostyczne.

________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

Botanika farmaceutyczna

Semestr zimowy

Sprawdziany teoretyczne

Spr. I     20, 21. I. 2014                ( zakres : od ćw. 1 do ćw. 11 – ( materiały zapasowe,

zwiazki  mineralne, grzyby, glony, mitoza, typy tkanek )

Sprawdziany praktyczne

 

Spr. prakt. I   10, 11.II.2014        ( preparaty mikroskopowe od ćw. 2 do ćw. 11- tkanki i

                                                      elementy diagnostyczne surowców roślinnych )

 

Semestr letni

Spr. teoretyczne

Spr.II      ~ IV.2014    ( zakres: od ćw.13 do 21 – budowa liści, korzeni, łodyg nadziemnych,

                                        podziemnych, gałązek )

Spr.III      ~ V.2014   ( zakres: od ćw.22 do 28 – budowa kwiatów, kwiatostanów, pyłków,

                                       owoców, nasion, charakterystyka wybranych 7 rodzin )

Spr.praktyczne

Spr.prakt. II    ~ IV.2014    ( preparaty mikroskopowe od ćw.13 do 23 – organy roślinne )

Spr.prakt III    ~ VI.2014    ( okazy zielnikowe ok. 60 gatunków )

 


 

Prezentacje studenckie – Farmacja 2013/14

 

 

  1. 1.     Prezentacje multimedialne na wybrany temat przygotowywane są przez zespoły trzyosobowe.
  2. 2.     Do pracy powinna być dołączona lista piśmiennictwa. Należy korzystać przede wszystkim z pozycji drukowanych, a nie wyłącznie ze stron internetowych.
  3. 3.     Cytowania literatury powinny być umieszczone na poszczególnych przeźroczach.
  4. 4.     Praca powinna być zreferowana ( nie czytana) w ciągu 15 min. Wystąpienie należy podzielić  na każdego studenta z zespołu. Przedłużenie - obniża stopień.
  5. 5.     Prezentacja zostanie oceniona (2.0 – 5.0). Taką samą ocenę otrzyma każdy z członków zespołu.

 

 

Tematy :

 

Semestr zimowy

 

  1.      Przeszłość i teraźniejszość w zastosowaniu sporyszu (Secale cornutum). (na ćw.4)

 

       2.  Zastosowanie sinic w medycynie i przemyśle. ( na ćw.5)

 

      3.  Polskie grzyby jadalne i trujące. Wartość, znaczenie lecznicze i odżywcze

           grzybów. (na ćw.6)

 

     4.  Modyfikacje morfologiczne liści (rośliny wodne,  pnące, sukulenty,

     owadożerne). (na ćw.13)

 

Semestr letni

 

             5.  Owoce suche : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.23)

  1. 6.  Owoce mięsiste : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.24)

 

              7.  Morfologiczne i anatomiczne różnice pomiędzy roślinami jedno - i  

                    dwuliściennymi. (na ćw.26) 

 

               8.  Alergie pyłkowe. (na ćw.28)

 


Syllabus 2013-2014

 

Wydział Farmaceutyczny

Nazwa kierunku

Farmacja

Poziom i forma studiów

jednolite studia magisterskie

stacjonarne

Nazwa przedmiotu

Botanika farmaceutyczna

Punkty ECTS

9

Jednostka realizująca

Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej

Osoba odpowiedzialna

(imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego)                 

prof. dr hab. Jaromir Budzianowski

jbudzian@ump.edu.pl

61/6687848

 

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowy

 

semestr

I-II

Rodzaj zajęć
i liczba godzin

wykłady

30

ćwiczenia

60

seminaria

-

Obszar nauczania

BIOMEDYCZNE I HUMANISTYCZNE PODSTAWY FARMACJI

Cel kształcenia

Ogólnie - zrozumienie od strony botanicznej natury materiału roślinnego, który znajduje zastosowanie w farmacji w postaci roślin leczniczych i ich organów, które z kolei znajdują się na rynku farmaceutycznym i posiadają monografie z opisem cech botanicznych w farmakopeach (np. Farmakopea Europejska, Farmakopea Polska); również związana z tym umiejętność identyfikacji poprzez oznaczanie według klucza oraz analizę morfologiczną i anatomiczną.

W szczególności nabycie:

- znajomości anatomii, morfologii i systematyki, w tym nazw łacińskich gatunków, rodzin i organów o znaczeniu leczniczym;

- wiedzy na temat biotechnologicznych metod pozyskiwania wartościowego materiału roślinnego;

- umiejętności prowadzenia obserwacji mikroskopowych i rozpoznawania komórek, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych; umiejętności rozpoznawania podstawowych roślin leczniczych, posługiwania się kluczem do oznaczania roślin;

- przygotowania zbioru zielnikowego z naukowym opracowaniem.

 

Przedmiot jest przedmiotem podstawowym dla studiowania farmakognozji, leku pochodzenia naturalnego, biotechnologii farmaceutycznej i częściowo mikrobiologii i toksykologii.

 

Treści programowe

Wykłady

Cel nauczania przedmiotu Botanika farmaceutyczna – zrozumienie istoty roślin leczniczych od strony cech botanicznych.

Morfologia i anatomia - budowa komórki, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych.

Systematyka - metody badawcze z uwzględnieniem źródeł informacji taksonomicznych; charakterystyka morfologiczno-anatomiczna ważniejszych grup systematycznych oraz gatunków prokariotycznych, grzybów i roślin (zarodnikowych, nagonasiennych, okrytonasiennych) dostarczających surowców stosowanych w farmacji;

Biotechnologia roślin wyższych - kultury in vitro, mikrorozmnażanie, zarys transformacji genetycznej roślin za pomocą Agrobacterium, zastosowanie w farmacji;

Sozologia - ochrona zasobów świata roślinnego, parki narodowe i inne formy ochrony w tym ochrona gatunkowa;

Etnobotanika - nowoczesne metody poszukiwania roślin leczniczych w oparciu o lecznictwo tradycyjne.

 

Ćwiczenia

Związki mineralne i materiały zapasowe w komórce;

Anatomia grzybów saprofitycznych, tkanki rzekome, grzyby trujące;

Glony – anatomia i morfologia plechy morszczyna;

Tkanki – epiderma i jej wytwory, włoski gruczołowe, tkanki wzmacniające, tkanki przewodzące;

Kultury in vitro – pokaz prac laboratoryjnych;

Organy – budowa liści roślin jednoliściennych i dwuliściennych, budowa pierwotna i wtórna korzeni, pęd skrzypu, łodyga nadziemna i podziemna jednoliściennych, budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych i zdrewniałych i kłączy dwuliściennych, budowa nasion, owoce suche i mięsiste, owoce rzekome, zbiorowe, owocostany;

Systematyka roślin – oznaczanie według klucza do oznaczania.

Budowa pyłków kwiatowych. 

 

Seminaria

-

 

Inne

konsultacje – przegląd przerobionych preparatow roślinnych z Użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi - inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania 

Formy
 i metody dydaktyczne

- wykłady – prezentacja multimedialna, 30 godzin, 1,6 godz/tydzień, 19 tygodni

- ćwiczenia – obserwacje mikroskopowe i ich dokumentacja prowadzone indywidualnie przez każdego studenta, oznaczanie roślin; 60 godzin, 2 godz/tydzień, 30 tygodni 

- konsultacje – przegląd przerobionych preparatów roślinnych z użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi

- inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania

- inne metody/formy: przekazywanie studentom materiałów dydaktycznych w formie elektronicznej: wybór slajdów z wykładów, lista organów roślin leczniczych posiadających monografie botaniczne w farmakopei europejskiej

 

Forma
i warunki zaliczenia

- ćwiczenia: pięć sprawdzianów teoretycznych, trzy sprawdziany praktyczne – w tym dwa z anatomii za pomocą mikroskopu oraz rozpoznawania gatunków leczniczych i znajomości nazewnictwa.

- zielnik: ocena sposobu wykonania.

- egzamin testowy: terminy uzgadniane są ze studentami, co najmniej dwa terminy pierwszego podejścia w czerwcu i na początku lipca oraz dwa terminy poprawkowe na przełomie sierpnia i września; studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia z wysoką oceną przystępują w odrębnym terminie do egzaminu dotyczącego ustalonego zakresu materiału.

 

 

Literatura podstawowa

(nie więcej niż 3 pozycje)

Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej, PZWL, Warszawa 2002.

DingermannT., Kreis W., Rimpler H., Zündorf I. Biologia Farmaceutyczna, Wyd. I polskie, MedPharm, 2012.

Szweykowska A., Szweykowski J.  Botanika (T.1, T.2),  Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

 

Literatura uzupełniająca

 

Broda B, Mowszowicz J. Przewodnik do oznaczania Roślin leczniczych, trujących i użytkowych. PZWL – Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.

Drobnik Jacek. Zielnik i zielnikoznawstwo. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Woźny A., Przybył K.(red.) Komórki roślinne w warunkach stresu. Tom II Komórki in vitro. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 2004.

Hejnowicz Z. Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Michalik B. (red.) Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin, Drukrol S.C., Krakow 1996.

Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny Polskie, PWN, Warszawa 1986.

-Zenkteller M. (red.) Hodowla komórek i tkanek roślinnych, PWN, Warszawa 1984.

 

 

Przedmiotowe efekty kształcenia

Efekty kształcenia

Przedstawić w formie operatorowej:

- zna

- potrafi

- rozumie

- wykazuje umiejętności….. 

Odniesienie do

kierunkowych efektów kształcenia

 

zna charakterystykę morfologiczną i anatomiczną organizmów prokariotycznych, grzybów i roślin dostarczających surowce lecznicze i materiały stosowane w farmacji;

 

 

zna metody badawcze stosowane w systematyce oraz poszukiwaniu nowych gatunków i odmian roślin leczniczych;

 

 

zna systemy ochrony roślin;

 

 

potrafi zidentyfikować i opisać składniki strukturalne komórek, tkanek i organów roślin metodami mikroskopowymi i histochemicznymi oraz rozpoznaje rośliny na podstawie cech morfologicznych i anatomicznych (szczególnie gatunki o znaczeniu farmaceutycznym);

 

 

potrafi prowadzić i wykorzystywać zielniki;

 

 

 

 

Bilans nakładu pracy studenta

Na jeden pkt ECTS przypada od 25-30 godzin nakładu pracy studenta,
 w tym godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim ( wykłady, seminaria, ćwiczenia, konsultacje) plus samodzielna praca studenta

(przygotowanie do zajęć, do kolokwiów, do egzaminu, przygotowaniu projektów, prezentacji, opracowywanie protokołów)

 

 

Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim

 

 

udział w wykładach

30 x 1h

30h

udział w ćwiczeniach

60 x 1h

60h

udział w seminariach

-

-

udział w konsultacjach związanych z zajęciami

10x 1h

10h

 

Razem

100h

Samodzielna praca studenta

 

 

przygotowanie do ćwiczeń

60 x 1h

60h

przygotowanie do seminariów

-

-

przygotowanie do kolokwiów 

8 x 80h

80h

przygotowanie do egzaminu

1 x 25h

25h

 

Razem

165h

 

Wskaźniki ilościowe

 

Liczba godzin

Liczba ECTS

Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela

100h

3

Nakład pracy studenta związany z zajęciami o charakterze praktycznym

165h

6

Łącznie

265 h

9

Metody weryfikacji efektu kształcenia

Nr efektu kształcenia

Formujące

(np. wejściówka, obserwacja pracy studenta

w trakcie zajęć, ocena zdolności
do samodzielnej pracy….)

Podsumowujące

(np.  egzamin praktyczny, teoretyczny, kolokwium…)

 

obserwacja pracy studenta w trakcie ćwiczeń

Sprawdziany teoretyczne

 

 

Sprawdziany praktyczne

 

 

Egzamin testowy

 

 

 

Data opracowania programu

24.05.2012

Program opracował

Jaromir Budzianowski

 

Organizacja zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna dla studentów

 I roku Farmacji w roku akademickim 2012/2013

Regulamin  zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna

 

I . Wykłady prowadzone są w wymiarze 30 godzin w I i II semestrze.

 

II. Ćwiczenia prowadzone są w wymiarze 60 godzin w I i II semestrze.

  1.      Wszystkie ćwiczenia z botaniki farmaceutycznej są obowiązkowe. Wyjątkowo dopuszczalna jest usprawiedliwiona zwolnieniem lekarskim lub urzędowym nieobecność na najwyżej trzech zajęciach (10%), które muszą być odrobione w formie przewidzianej programem oraz przygotowaniem, odręcznym pismem, opracowania na zadany temat. Opuszczenie powyżej trzech zajęć powoduje niezaliczenie ćwiczeń. Wymagane jest punktualne przychodzenie na zajęcia.  

2.      Ćwiczenia odbywają się w grupach.  Przychodzenie na ćwiczenia innej grupy bez zgody nauczycieli akademickich  jest niedozwolone  

3.      Każdego Studenta obowiązuje podczas ćwiczeń posiadanie podstawowego wyposażenia: zeszyt 60-kartkowy gładki i ołówek Nr 2B lub HB, gumka, temperówka.  

4.      Na każde ćwiczenie Student przychodzi  przygotowany teoretycznie do bieżących zajęć,  co będzie kontrolowane.  

5.      Student wykonuje ćwiczenia samodzielnie, zgodnie z instrukcjami asystentów. Praca przy mikroskopie będzie oceniana.

6.      W I  i  II semestrze odbywać się będą pisemne sprawdziany cząstkowe z wiadomości teoretycznych oraz sprawdziany praktyczne.

Terminy sprawdzianów są ustalane i podawane na początku roku akademickiego do wiadomości Studentów.  Przesuwanie terminów jest niedozwolone. Próg zaliczenia każdego sprawdzianu czy kolokwium wynosi 60%.         

7.      Warunkiem przystąpienia do sprawdzianów praktycznych jest odrobienie ćwiczeń z danego działu oraz zaliczenie sprawdzianów cząstkowych.  

8.      Niezaliczony sprawdzian teoretyczny  i praktyczny (w I terminie) można poprawiać dwukrotnie  w ustalonych terminach.  

9.      Na zakończenie roku Studenci, którzy nie zaliczyli sprawdzianów cząstkowych zdają kolokwium wyjściowe. Kolokwium wyjściowe można powtarzać tylko raz.

10.  W  celu  uzyskania zaliczenia ćwiczeń Studenci zobowiązani są do końca semestru letniego 28 czerwca 2013r. odrobić  wszystkie zajęcia objęte planem, zaliczyć sprawdziany, przygotować wybraną  prezentację oraz oddać zielnik.

11.  Ogólna ocena ćwiczeń jest średnią uzyskaną z ocen wszystkich  sprawdzianów,  prezentacji oraz całorocznej pracy na ćwiczeniach i zielnika. Ocena ta obliczana jest w skali 2.00 – 5.00.

12.  Studenci zostaną przeszkoleni z zakresu bezpiecznej i higienicznej pracy (BHP) podczas ćwiczeń. Apelujemy o porządek, ostrożność oraz szanowanie mikroskopów, preparatów i innych udostępnianych pomocy dydaktycznych.

 

III. Warunki zaliczenia przedmiotu

   1. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i zdanie egzaminu.

   2. Do egzaminu dopuszczeni są studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia.

   3. Egzamin odbywa się w terminach uzgodnionych ze Starostą Roku. Ustala się trzy daty do

       wyboru pierwszego terminu egzaminu w okresie czerwiec-lipiec oraz I termin

       poprawkowy (koniec sierpnia, początek września) i II termin poprawkowy (wrzesień).

       Studenci obowiązani są przystąpić do jednego wybranego pierwszego terminu egzaminu,

       a w razie jego nie zdania, do terminu poprawkowego. Rozpiętość czasu, pomiędzy

       ogłoszeniem wyniku egzaminu a terminem poprawkowym musi wynosić co najmniej 7

       dni  roboczych.

   4. Studenci, którzy uzyskali ocenę końcową z ćwiczeń co najmniej 4,50 mogą przystąpić do

       egzaminu zawężonego  do podanego zakresu.

   5. Zakres egzaminu obejmuje tematy wykładów i ćwiczeń.

   6. Egzamin każdego terminu jest testowy i do jego zdania wymagane jest co najmniej 60%

       poprawnych odpowiedzi co odpowiada ocenie 3.00.

   7. Rozmowy, ściąganie, używanie komórek, aparatów, kamer podczas egzaminu powoduje

       odebranie pracy, utratę terminu i otrzymanie oceny niedostatecznej.

   8. Nie przystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie wymaga złożenia

       usprawiedliwienia lekarskiego lub urzędowego dostarczonego w ciągu 7 dni roboczych.

       Brak usprawiedliwienia powoduje wpisanie oceny niedostatecznej.

   9. Ocena końcowa z przedmiotu botanika farmaceutyczna jest ustalana na podstawie

       średniej arytmetycznej ocen: ogólnej z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu. W przypadku nie

       zdania egzaminu ocena końcowa jest niedostateczna (2.00). Nie ma możliwości

       poprawiania oceny pozytywnej.

 

 

 

Średnia ocen z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu

Ocena końcowa

z przedmiotu

                     < 3,24

          dostateczny   (3,00)

                 3,25 – 3,74

          dość dobry     (3,50)

                 3,75 – 4,24

          dobry              (4,00)

                 4,25 – 4,74

          ponad dobry   (4,50)

                 4,75 – 5,00

          bardzo dobry  (5,00)

 

 

Program i plan zajęć z przedmiotu botanika farmaceutyczna.

 

I.Wykłady ( I semestr : środa, od 10.X.2012r) godz. 15:30 – 16:20)

 

1. Znaczenie przedmiotu botanika farmaceutyczna dla farmaceuty

2. Komórka roślinna

3. Tkanki roślinne

4. Organy roślinne

5. Kultury in vitro roślin

6. Systematyka

7. Ochrona przyrody

8. Etnobotanika