Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu LOGO Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin LOGO
UMP POZNAŃ STRONA GŁÓWNA >> KIERUNEK FARMACJA >> BOTANIKA FARMACUETYCZNA

 

Aktualizacja strony: 09-01-2015, godz. 7:00

 

 

 

 

Zakres sprawdzianu praktycznego I z botaniki farmaceutycznej               r. akad.2014/2015

 

Lp.

Preparat     

Elementy diagnostyczne           

Gatunek i surowiec 

leczniczy  

Rodzina/Wyższy

takson                                                                                                                                           leczniczy

1.

Korzeń mniszka

    (prz.podł.)                              

Sferokryształy inuliny,

rury mleczne członowane         

Taraxacum officinale,       

Taraxaci radix / herba

Asteraceae,

(Liguliflorae)                                                                                                                                                          

2.

Ziarniak pszenicy

  (prz.poprz.)                                         

Warstwa aleuronowa,

ziarna skrobi                            

Triticum aestivum  

Tritici caryopsis/amylum

Poaceae

3.

Okwiat konwalii                   

Rafidy szcz.wapnia, 

papille (brodawki)                 

Convallaria maialis,

Convallariae herba     

Convallariaceae 

4.

Korzeń mydlnicy

(prz.poprz.)                                                                                                

Druzy  szcz.wapnia

Saponaria officinalis,

Saponariae radix/herba

Caryophyllaceae

5.

Korzeń rzewienia 

 (prz.poprz.)                                                                                    

Druzy szcz.wapnia

Rheum palmatum,

Rhei   radix 

Polygonaceae

 

6.

Korzeń pokrzyku

    (prz.poprz.)                                              

Piasek krystaliczny

szcz.wapnia

Atropa belladonna,

Belladonnae  radix/

folium

 

Solanaceae

 

7.

Epiderma pędu

      skrzypu              

Paracytyczne aparaty szpark.,

skrzemieniałe fałdy

na powierzchni kom. przyszpark.              

Equisetum arvense,

Equiseti  herba                 

Equisetaceae, 

Equisetales,

Sphenophytina

 

8.

Wierzch.wzrostu

korz.cebuli

Mitoza (fazy)                            

Allium cepa,

Allii cepae bulbus                   

Alliaceae

9.

Wierzch.wzrostu

korz.cebuli traktowane 

przyżyciowo kolchicyną                                                                          

 

C-mitoza (c-metafaza)               

Allium cepa,

Allii cepae bulbus                   

 

Alliaceae

10./11.

Pleśń

Komórczaki 

Rhizopus sp., 

Mucor sp.                

Zygomycetes,

Fungi

12.

Pleśń

Strzępki grzybni

z przegrodami 

Penicillium sp.

Aspergillus sp.

Plectomycetes,

Fungi

 

13./14

Plecha morszczynu

(prz.poprz.i prz.podł.)

Plecha tkankowa –

tkanki właściwe

Fucus vesiculosus,

Fucus  

Protista,

Chromista,

 Phaeophyta,

Fucaceae

                               

15.

Skórka liścia bielunia       

Ap.szpark.anizocytyczne,

włoski maczugowate  

i bezgłówk. członowane

Datura stramonium,

Stramonii folium

 

Solanaceae  

 

16.

  Skórka liścia naparstnicy 

  wełnistej 

Skórka o perełkowato

zgrubiałych ścianach bocznych,

włoski główk. z dwukomórkową

główką i jednokom. trzonkiem,

ap.szp.anomocytyczne              

Digitalis lanata, 

Digitalis  lanatae 

folium

 

Scrophulariaceae

 

17.

Liść prawoślazu

(prz.poprz.)

Włoski krzaczkowate

2-8 ramienne,

włoski główkowate,

druzy szcz.wapnia

Althaea officinalis,

Althaeae folium/  

radix

       

Malvaceae

 

18.

Kwiat rurkowaty arniki

Włoski bliźniacze na zalążni  

i gruczołowe typu Asteraceae

(Compositae) 

Arnica montana,

Arnicae flos

Asteraceae

(Tubuliflorae)

 

19.

Kwiat lawendy 

(prz. poprz. kielicha)

 

Włoski okrywające (drzewiaste)

i gruczołowe różyczkowate typu

Lamiaceae (Labiatae)

 

Lavandula

angustifolia

Lavandulae flos   

Lamiaceae

 

20/21

Liść mięty pieprzowej  

(prz.poprz. i skórka)     

Włoski gruczołowe

różyczkowate   typu Lamiaceae

(Labiatae),

włoski główkowate i bezgłówk.

członowane,ap.szp.diacytyczne

Mentha piperita,

Menthae piperitae

folium

 

Lamiaceae

 

22.

Kwiat rurkowaty 

rumianku pospolitego

Włoski gruczołowe

dwoinkowate typu Asteraceae

(Compositae),  ziarna pyłku  

Matricaria recutita

= Chamomilla

recutita,

Matricariae flos

Asteraceae

(Tubuliflorae)

 

23.

Liść wawrzynu 

(prz.poprz.)

Komórki olejkowe

Laurus nobilis

Lauri folium

 

Lauraceae 

24/25

Korzeń omanu

(prz.poprz. i  podł.)

 

Zbiorniki wydzielnicze

Inula helenium,

Inulae  radix 

Asteraceae

(Tubuliflorae)

 

26/27.

Korzeń  lubczyka

(prz.poprz. i  podł.)

Przewody wydzielnicze 

Levisticum officinale,

Levistici radix

 

Apiaceae 

 

 

28/29

Łodyga przestępu

(prz.poprz. i  podł.)  

Wiązka przewodząca

bikolateralna otwarta,

typy naczyń  

Bryonia alba,

Bryoniae radix     

Cucurbitaceae

 

30/31

Gałązka dębu 

(prz.poprz. i podł)

Sklerenchyma –brachysklereidy

i włókna  okrysztalone                             

Quercus robur

Q. sessilis,

Quercus cortex

 

 

Fagaceae

 

32.

Łodyga jasnoty białej

      (prz.poprz.)       

Kolenchyma  kątowa

Lamium album

Lamii  albi flos/

herba

 

Lamiaceae

 

33.

Łodyga dzikiego bzu 

(prz.poprz.)   

 

Kolenchyma płatowa 

Sambucus nigra,

 Sambuci  flos

           

Caprifoliaceae

 

34.

Łodyga pokrzywy 

(prz.poprz.)

Wiązki przewodzące otwarte, 

włókna, kolenchyma kątowa,

 druzy, włoski              

Urtica dioica,

Urticae folium/

herba/radix

 

 

Urticaceae

 

 

Zasady opracowania i oceny sprawdzianu praktycznego  I    (Dwa preparaty)

 

1. Należy rozpoznać: komórki, tkanki i elementy diagnostyczne.

    Podaj gatunek, w którym obserwowano w/w elementy i pochodzący z niego surowiec leczniczy.

    Nazwij również rodzinę lub / i inny wyższy takson, organ, rodzaj preparatu.

          Obowiązują nazwy po łacinie i po polsku.                                                                                          

 

      2.  Scharakteryzuj obserwowane komórki, tkanki oraz elementy diagnostyczne.

                                                                                                                                               

                         

Syllabus 2014-2015

 

Wydział Farmaceutyczny

Nazwa kierunku

Farmacja

Poziom i forma studiów

jednolite studia magisterskie

stacjonarne

Nazwa przedmiotu

Botanika farmaceutyczna

Punkty ECTS

9

Jednostka realizująca

Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej

Osoba odpowiedzialna

(imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego)                 

prof. dr hab. Jaromir Budzianowski

jbudzian@ump.edu.pl

61/6687848

 

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowy

 

semestr

I-II

Rodzaj zajęć
i liczba godzin

wykłady

30

ćwiczenia

60

seminaria

-

Obszar nauczania

BIOMEDYCZNE I HUMANISTYCZNE PODSTAWY FARMACJI

Cel kształcenia

Ogólnie - zrozumienie od strony botanicznej natury materiału roślinnego, który znajduje zastosowanie w farmacji w postaci roślin leczniczych i ich organów, które z kolei znajdują się na rynku farmaceutycznym i posiadają monografie z opisem cech botanicznych w farmakopeach (np. Farmakopea Europejska, Farmakopea Polska); również związana z tym umiejętność identyfikacji poprzez oznaczanie według klucza oraz analizę morfologiczną i anatomiczną.

W szczególności nabycie:

- znajomości anatomii, morfologii i systematyki, w tym nazw łacińskich gatunków, rodzin i organów o znaczeniu leczniczym;

- wiedzy na temat biotechnologicznych metod pozyskiwania wartościowego materiału roślinnego;

- umiejętności prowadzenia obserwacji mikroskopowych i rozpoznawania komórek, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych; umiejętności rozpoznawania podstawowych roślin leczniczych, posługiwania się kluczem do oznaczania roślin;

- przygotowania zbioru zielnikowego z naukowym opracowaniem.

 

Przedmiot jest przedmiotem podstawowym dla studiowania farmakognozji, leku pochodzenia naturalnego, biotechnologii farmaceutycznej i częściowo mikrobiologii i toksykologii.

 

Treści programowe

Wykłady

Cel nauczania przedmiotu Botanika farmaceutyczna – zrozumienie istoty roślin leczniczych od strony cech botanicznych.

Morfologia i anatomia - budowa komórki, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych.

Systematyka - metody badawcze z uwzględnieniem źródeł informacji taksonomicznych; charakterystyka morfologiczno-anatomiczna ważniejszych grup systematycznych oraz gatunków prokariotycznych, grzybów i roślin (zarodnikowych, nagonasiennych, okrytonasiennych) dostarczających surowców stosowanych w farmacji;

Biotechnologia roślin wyższych - kultury in vitro, mikrorozmnażanie, zarys transformacji genetycznej roślin za pomocą Agrobacterium, zastosowanie w farmacji;

Sozologia - ochrona zasobów świata roślinnego, parki narodowe i inne formy ochrony w tym ochrona gatunkowa;

Etnobotanika - nowoczesne metody poszukiwania roślin leczniczych w oparciu o lecznictwo tradycyjne.

 

Ćwiczenia

Związki mineralne i materiały zapasowe w komórce;

Anatomia grzybów saprofitycznych, tkanki rzekome, grzyby trujące;

Glony – anatomia i morfologia plechy morszczyna;

Tkanki – epiderma i jej wytwory, włoski gruczołowe, tkanki wzmacniające, tkanki przewodzące;

Kultury in vitro – pokaz prac laboratoryjnych;

Organy – budowa liści roślin jednoliściennych i dwuliściennych, budowa pierwotna i wtórna korzeni, pęd skrzypu, łodyga nadziemna i podziemna jednoliściennych, budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych i zdrewniałych i kłączy dwuliściennych, budowa nasion, owoce suche i mięsiste, owoce rzekome, zbiorowe, owocostany;

Systematyka roślin – oznaczanie według klucza do oznaczania.

Budowa pyłków kwiatowych. 

 

Seminaria

-

 

Inne

konsultacje – przegląd przerobionych preparatow roślinnych z Użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi - inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania 

Formy
 i metody dydaktyczne

- wykłady – prezentacja multimedialna, 30 godzin, 1,6 godz/tydzień, 19 tygodni

- ćwiczenia – obserwacje mikroskopowe i ich dokumentacja prowadzone indywidualnie przez każdego studenta, oznaczanie roślin; 60 godzin, 2 godz/tydzień, 30 tygodni 

- konsultacje – przegląd przerobionych preparatów roślinnych z użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi

- inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania

- inne metody/formy: przekazywanie studentom materiałów dydaktycznych w formie elektronicznej: wybór slajdów z wykładów, lista organów roślin leczniczych posiadających monografie botaniczne w farmakopei europejskiej

 

Forma
i warunki zaliczenia

- ćwiczenia: pięć sprawdzianów teoretycznych, trzy sprawdziany praktyczne – w tym dwa z anatomii za pomocą mikroskopu oraz rozpoznawania gatunków leczniczych i znajomości nazewnictwa.

- zielnik: ocena sposobu wykonania.

- egzamin testowy: terminy uzgadniane są ze studentami, co najmniej dwa terminy pierwszego podejścia w czerwcu i na początku lipca oraz dwa terminy poprawkowe na przełomie sierpnia i września; studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia z wysoką oceną przystępują w odrębnym terminie do egzaminu dotyczącego ustalonego zakresu materiału.

 

 

Literatura podstawowa

(nie więcej niż 3 pozycje)

Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej, PZWL, Warszawa 2002.

DingermannT., Kreis W., Rimpler H., Zündorf I. Biologia Farmaceutyczna, Wyd. I polskie, MedPharm, 2012.

Szweykowska A., Szweykowski J.  Botanika (T.1, T.2),  Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

 

Literatura uzupełniająca

 

Broda B, Mowszowicz J. Przewodnik do oznaczania Roślin leczniczych, trujących i użytkowych. PZWL – Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.

Drobnik Jacek. Zielnik i zielnikoznawstwo. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Woźny A., Przybył K.(red.) Komórki roślinne w warunkach stresu. Tom II Komórki in vitro. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 2004.

Hejnowicz Z. Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Michalik B. (red.) Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin, Drukrol S.C., Krakow 1996.

Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny Polskie, PWN, Warszawa 1986.

-Zenkteller M. (red.) Hodowla komórek i tkanek roślinnych, PWN, Warszawa 1984.

 

 

Przedmiotowe efekty kształcenia

Efekty kształcenia

Przedstawić w formie operatorowej:

- zna

- potrafi

- rozumie

- wykazuje umiejętności….. 

Odniesienie do

kierunkowych efektów kształcenia

 

zna charakterystykę morfologiczną i anatomiczną organizmów prokariotycznych, grzybów i roślin dostarczających surowce lecznicze i materiały stosowane w farmacji;

 

 

zna metody badawcze stosowane w systematyce oraz poszukiwaniu nowych gatunków i odmian roślin leczniczych;

 

 

zna systemy ochrony roślin;

 

 

potrafi zidentyfikować i opisać składniki strukturalne komórek, tkanek i organów roślin metodami mikroskopowymi i histochemicznymi oraz rozpoznaje rośliny na podstawie cech morfologicznych i anatomicznych (szczególnie gatunki o znaczeniu farmaceutycznym);

 

 

potrafi prowadzić i wykorzystywać zielniki;

 

 

 

 

Bilans nakładu pracy studenta

Na jeden pkt ECTS przypada od 25-30 godzin nakładu pracy studenta,
 w tym godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim ( wykłady, seminaria, ćwiczenia, konsultacje) plus samodzielna praca studenta

(przygotowanie do zajęć, do kolokwiów, do egzaminu, przygotowaniu projektów, prezentacji, opracowywanie protokołów)

 

 

Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim

 

 

udział w wykładach

30 x 1h

30h

udział w ćwiczeniach

60 x 1h

60h

udział w seminariach

-

-

udział w konsultacjach związanych z zajęciami

10x 1h

10h

 

Razem

100h

Samodzielna praca studenta

 

 

przygotowanie do ćwiczeń

60 x 1h

60h

przygotowanie do seminariów

-

-

przygotowanie do kolokwiów 

8 x 80h

80h

przygotowanie do egzaminu

1 x 25h

25h

 

Razem

165h

 

Wskaźniki ilościowe

 

Liczba godzin

Liczba ECTS

Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela

100h

3

Nakład pracy studenta związany z zajęciami o charakterze praktycznym

165h

6

Łącznie

265 h

9

Metody weryfikacji efektu kształcenia

Nr efektu kształcenia

Formujące

(np. wejściówka, obserwacja pracy studenta

w trakcie zajęć, ocena zdolności
do samodzielnej pracy….)

Podsumowujące

(np.  egzamin praktyczny, teoretyczny, kolokwium…)

 

obserwacja pracy studenta w trakcie ćwiczeń

Sprawdziany teoretyczne

 

 

Sprawdziany praktyczne

 

 

Egzamin testowy

 

 

 

Data opracowania programu

24.05.2012

Program opracował

Jaromir Budzianowski

 


 

Organizacja zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna dla studentów

 I roku Farmacji w roku akademickim 2014/2015

Regulamin  zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna

 

I . Wykłady prowadzone są w wymiarze 30 godzin w I i II semestrze.

 

II. Ćwiczenia prowadzone są w wymiarze 60 godzin w I i II semestrze.

 

  1.  Wszystkie ćwiczenia z botaniki farmaceutycznej są obowiązkowe. Wyjątkowo dopuszczalna jest usprawiedliwiona zwolnieniem lekarskim lub urzędowym nieobecność na najwyżej trzech zajęciach (10%), które muszą być odrobione w formie przewidzianej programem oraz przygotowaniem, odręcznym pismem, opracowania na zadany temat. Opuszczenie powyżej trzech zajęć powoduje niezaliczenie ćwiczeń. Wymagane jest punktualne przychodzenie na zajęcia.
  2.  Ćwiczenia odbywają się w grupach.  Przychodzenie na ćwiczenia innej grupy bez zgody nauczycieli akademickich  jest niedozwolone
  3.  Każdego Studenta obowiązuje podczas ćwiczeń posiadanie podstawowego wyposażenia: zeszyt 60-kartkowy gładki i ołówek Nr 2B lub HB, gumka, temperówka.
  4.  Na każde ćwiczenie Student przychodzi  przygotowany teoretycznie do bieżących zajęć,  co będzie kontrolowane w postaci „wejściówek”. Niezaliczony sprawdzian można poprawić jednokrotnie w tym samym tygodniu. Punkty będą przeliczane na jedną ocenę w semestrze. Wiedza studenta może być również sprawdzana w postaci odpowiedzi ustnej.
  5.  Student wykonuje ćwiczenia samodzielnie, zgodnie z instrukcjami asystentów.
  6.  W I  i  II semestrze odbywać się będą pisemne sprawdziany cząstkowe z wiadomości teoretycznych oraz sprawdziany praktyczne.

Terminy sprawdzianów są ustalane i podawane na początku roku akademickiego do wiadomości Studentów.  Przesuwanie terminów jest niedozwolone. Próg zaliczenia każdego sprawdzianu czy kolokwium wynosi 60%.       

          7.  Warunkiem przystąpienia do sprawdzianów praktycznych jest odrobienie ćwiczeń z danego działu oraz zaliczenie sprawdzianów cząstkowych.

          8.   Niezaliczony sprawdzian teoretyczny  i praktyczny  można poprawiać dwukrotnie  w ustalonych terminach.

          9.      Na zakończenie roku Studenci, którzy nie zaliczyli sprawdzianów cząstkowych zdają kolokwium wyjściowe. Kolokwium wyjściowe można powtarzać tylko raz.

        10.  W  celu  uzyskania zaliczenia ćwiczeń Studenci zobowiązani są do końca semestru letniego 26 czerwca 2015r. odrobić  wszystkie zajęcia objęte planem, zaliczyć sprawdziany, przygotować wybraną  prezentację oraz oddać zielnik.

         11.  Ocena końcowa z ćwiczeń jest średnią uzyskaną z ocen wszystkich  sprawdzianów, wejściówek, ustnych odpowiedzi, prezentacji i  zielnika. Ocena ta obliczana jest w skali 2.00 – 5.00.

        12.  Studenci zostaną przeszkoleni z zakresu bezpiecznej i higienicznej pracy (BHP) podczas ćwiczeń. Apelujemy o porządek, ostrożność oraz szanowanie mikroskopów, preparatów i innych udostępnianych pomocy dydaktycznych.

 

III. Warunki zaliczenia przedmiotu

   1. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i zdanie egzaminu.

   2. Do egzaminu dopuszczeni są studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia.

   3. Egzamin odbywa się w terminach uzgodnionych ze Starostą Roku. Ustala się trzy daty do

       wyboru pierwszego terminu egzaminu w okresie czerwiec-lipiec oraz I termin

       poprawkowy (koniec sierpnia, początek września) i II termin poprawkowy (wrzesień).

       Studenci obowiązani są przystąpić do jednego wybranego pierwszego terminu egzaminu,

       a w razie jego nie zdania, do terminu poprawkowego. Rozpiętość czasu, pomiędzy

       ogłoszeniem wyniku egzaminu a terminem poprawkowym musi wynosić co najmniej 7

       dni  roboczych.

 

   4. Studenci, którzy uzyskali średnią arytmetyczną z ćwiczeń w zakresie 4,50- 5.0 mogą

       przystąpić do egzaminu zawężonego  do podanego zakresu.

   5. Zakres egzaminu obejmuje tematy wykładów i ćwiczeń.

   6. Egzamin każdego terminu jest testowy i do jego zdania wymagane jest co najmniej 60%

       poprawnych odpowiedzi co odpowiada ocenie 3.00.

   7. Rozmowy, ściąganie, używanie komórek, aparatów, kamer podczas egzaminu powoduje

       odebranie pracy, utratę terminu i otrzymanie oceny niedostatecznej.

   8. Nie przystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie wymaga złożenia

       usprawiedliwienia lekarskiego lub urzędowego dostarczonego w ciągu 7 dni roboczych.

       Brak usprawiedliwienia powoduje wpisanie oceny niedostatecznej.

   9. Ocena końcowa z przedmiotu botanika farmaceutyczna jest ustalana na podstawie

       średniej arytmetycznej  z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu. W przypadku

       nie zdania egzaminu ocena końcowa jest niedostateczna (2.00). Nie ma możliwości

       poprawiania oceny pozytywnej.

 

 

 

Średnia ocen z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu

Ocena końcowa

z przedmiotu

                     < 3,24

          dostateczny   (3,00)

                 3,25 – 3,74

          dość dobry     (3,50)

                 3,75 – 4,24

          dobry              (4,00)

                 4,25 – 4,74

          ponad dobry   (4,50)

                 4,75 – 5,00

          bardzo dobry  (5,00)

 


 

Program i plan zajęć z przedmiotu botanika farmaceutyczna.

 

I.Wykłady ( I semestr : środa, od 10.X.2012r) godz. 15:30 – 16:20)

 

1. Znaczenie przedmiotu botanika farmaceutyczna dla farmaceuty

2. Komórka roślinna

3. Tkanki roślinne

4. Organy roślinne

5. Kultury in vitro roślin

6. Systematyka

7. Ochrona przyrody

8. Etnobotanika

 

 


 

Kierunek: F a r m a c j a                                               

 

ROZKŁAD ZAJĘĆ  z  BOTANIKI   FARMACEUTYCZNEJ

DLA  I  ROKU  FARMACJI W SEMESTRZE  ZIMOWYM 

ROK AKADEMICKI  2014/2015r.

 ___________________________________________________________________________

 

 

WYKŁAD:     prof. dr hab. Jaromir Budzianowski                                                       

                         sala im. Nenckiego  w Coll. Anatomicum, ul. Święcickiego 6, I ptr. 

 

 Środa :            od 08.X.2014r.  - wykłady godz.  15:30 – 16:20  

           

                          

ĆWICZENIA:   Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin 

                             sala 213  –  od   06 i  07.X.2014r.

 

Poniedziałek :    10:15 – 11:45  gr. 3  prowadzący: dr Anna Budzianowska / dr M. Kikowska    

 

                            12:00 – 13:30  gr. 4        „                dr Małgorzata Kikowska/ mgr Michał Maliński   

 

                            13:45 – 15:15  gr. 1        „                dr hab. Barbara Thiem/ dr M. Ożarowski         

                                                                                                                                                              

Wtorek :              9:45 –11:15   gr. 2          „              dr Marcin Ożarowski/ mgr Izabela Kędziora     

                                      

                            11:30 – 13:00  gr. 6         „               dr Małgorzata Kikowska/ dr A. Budzianowska   

 

                            13:15 – 14:45  gr. 5         „               dr Anna Budzianowska/ mgr M. Maliński                      

 

 


 

PROGRAM ĆWICZEŃ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ W ROKU AKADEMICKIM  2014/2015

SEMESTR ZIMOWY

 

Studenci wykonują zadania indywidualnie po uprzednim przygotowaniu teoretycznym !

NR ćw.

            T E M A T 

    DATA 

Z A K R E S

 

1.

Ćwiczenie wstępne

06,07-X.2014r.

Sprawy organizacyjne. Sposoby przygotowywania preparatów. Analiza morfologiczno- anatomiczna surowca roślinnego. Posługiwanie się mikroskopem, dokumentacja obserwacji.

    

 

 

 

 

SKŁADNIKI KOMÓRKOWE O ZNACZENIU DIAGNOSTYCZNYM

 

2.

Związki mineralne

13,14-X.

Szczawian wapniowy, węglan wapniowy, związki krzemu - lokalizacja, budowa,

reakcje mikrochemiczne (wykrywanie).

 

3.

Materiały zapasowe w komórkach roślinnych  

20,21-X.

Węglowodany: skrobia, inulina, śluz, hemiceluloza

Tłuszcze, białka. Lokalizacja, reakcje chemiczne (barwienie), budowa.

 

 

 

 

 

ORGANIZMY PLECHOWE

 

4.

Mycobionta - Grzyby

27,28-X.

Budowa grzybni, owocników i sklerocjów; analiza anatomiczna Mucor sp.,Aspergillus sp., Penicillium sp., Secale cornutum. Tkanki rzekome (plektenchyma, pseudoparenchyma). Rozpoznawanie owocników gatunków grzybów jadalnych i trujących. Prezentacja studencka (Sporysz).

 

5.

Glony komórkowe i tkankowe

03,04-XI.

Phaeophyta - Brunatnice. Morfologia i analiza anatomiczna plechy Fucus

vesiculosus. Źródła agaru. Prezentacja studencka (Sinice).

 

6.

Chromosomy w komórkach roślinnych 

17,18-XI.

Mitoza. Roślinne substancje cytostatyczne c-mitoza. Poliploidy roślinne. Metody badań fitobiologicznych (testy fitobiologiczne).Prezentacja studencka (Grzyby).

                                             

 

 

 

 

 

 

 

TKANKI   WŁAŚCIWE

  

7.

Tkanki okrywające

24,25-XI.

Epiderma (skórka) i jej utwory. Aparaty szparkowe i włoski okrywające.

Charakterystyka, lokalizacja.

 

8.

Tkanki wzmacniające

01,02-XII.

Podział tkanek roślinnych. Zwarcica, twardzica - budowa, lokalizacja. Włókna okrysztalone, sklereidy – cechy diagnostyczne.

 

9.

Powierzchniowe utwory  wydzielnicze (gruczoły zewnętrzne) 

 

08,09-XII.

Włoski gruczołowe typu Lamiaceae i Asteraceae .

                                      

10.

Wydzielnicze utwory  wewnątrztkankowe

    

15,16-XII.

Tkanki wydzielniczo-wydalnicze: komórki, zbiorniki, przewody, rury mleczne.

                                                             

11.

Tkanki przewodzące

12,13-I.2015r.    

Tkanka sitowa, tkanka naczyniowa, budowa kambium. Typy wiązek przewodzących. Barwienie tkanek zdrewniałych.

 

12.

Rozpoznawanie preparatów   

19,20-I.

Sprawdzian I

Powtórka do sprawdzianu praktycznego (oglądanie preparatów): budowa grzybni i plechy tkankowej glonów, tkanek roślinnych z elementami diagnostycznymi, podziały komórkowe.

 

 

 

 

 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

 

13.

  Budowa liści ekwifacjalnych            

26,27-I.    

Morfologia liści klasy Jednoliściennych i Dwuliściennych.

Anatomia liści ekwifacjalnych. Elementy o znaczeniu diagnostycznym.

Prezentacja studencka (Modyfikacje liści).

 

14.

Budowa liści bifacjalnych  

02,03-II. 

Morfologia i anatomia liści bifacjalnych. Twory epidermalne i inne elementy o znaczeniu diagnostycznym. Liście farmakopealne.

 

15.

Sprawdzian praktyczny I  

09,10-II.    

Rozpoznawanie preparatów. Przedstawienie głównych cech budowy (charakterystyka),elementy diagnostyczne.

 

 

 


 

Botanika farmaceutyczna rok akadem.2014/15

 

Semestr zimowy

Sprawdziany teoretyczne

 

Spr. I     19, 20. I. 2015r.                  ( zakres : od ćw. 1 do ćw. 11 – ( związki mineralne, materiały  

                                                zapasowe, grzyby, glony, mitoza, typy tkanek )

 

Sprawdziany praktyczne

 

Spr. prakt. I   09, 10.II.2015r.        ( preparaty mikroskopowe od ćw. 1 do ćw. 11- tkanki i

                                                   elementy diagnostyczne surowców roślinnych )

 


Prezentacje studenckie – Farmacja 2014/15


1.     Prezentacje multimedialne na wybrany temat przygotowywane są przez zespoły trzyosobowe.

2.     Do pracy powinna być dołączona lista piśmiennictwa. Należy korzystać przede wszystkim z pozycji drukowanych, a nie wyłącznie ze stron internetowych.

3.     Cytowania literatury powinny być umieszczone na poszczególnych przeźroczach.

4.     Praca powinna być zreferowana ( nie czytana) w ciągu 15 min. Wystąpienie należy podzielić  na każdego studenta z zespołu. Przedłużenie - obniża stopień.

5.     Autorzy przygotowują jednostronicowe streszczenie prezentacji dla studentów i asystentów.

6.     Prezentacja zostanie oceniona (2.0 – 5.0). Taką samą ocenę otrzyma każdy z członków zespołu.


Tematy :

 

Semestr zimowy


1.     Przeszłość i teraźniejszość w zastosowaniu sporyszu (Secale cornutum). (na ćw.4)

 

 2.  Zastosowanie sinic w medycynie i przemyśle. ( na ćw.5)

 

 3.  Polskie grzyby jadalne i trujące. Wartość, znaczenie lecznicze i odżywcze

           grzybów. (na ćw.6)

 

4.  Modyfikacje morfologiczne liści (rośliny wodne,  pnące, sukulenty,

     owadożerne). (na ćw.13)


Semestr letni


5.  Owoce suche : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.23)

 

6.  Owoce mięsiste : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.24)

 

7.  Morfologiczne i anatomiczne różnice pomiędzy roślinami jedno - i  dwuliściennymi. (na ćw.26) 

 

8.  Wstęp do analizy aeropalinologicznej . Alergie pyłkowe. (na ćw.28)

 

 

 

 

 


 


Tkanki właściwe

Ćwiczenie 10.  Tkanki wydzielniczo-wydalnicze

Materiał:


KOMÓRKI MLECZNE /RURY MLECZNE/

Taraxaci radixkorzeń mniszka

            Taraxacum officinale Web. – mniszek lekarski

Rodzina: Asteraceaeastrowate

                                

KOMÓRKI OLEJKOWE

Lauri folium – liść wawrzynu

            Laurus nobilis L. – wawrzyn szlachetny

Rodzina: Lauraceae – wawrzynowate

 

ZBIORNIKI WYDZIELNICZE

  Inulae radixkorzeń omanu

            Inula helenium L.– oman wielki

Rodzina: Asteraceaeastrowate

   Hyperici herba – ziele dziurawca

            Hypericum perforatum L. – dziurawiec zwyczajny

Rodzina: Hypericaceae - dziurawcowate

PRZEWODY WYDZIELNICZE

Levistici radix – korzeń lubczyku

            Levisticum officinale Koch. – lubczyk lekarski

                        Rodzina: Apiaceae - selerowate

Pini folium – liść sosny

            Pinus silvestris L. – sosna zwyczajna              

                  Rodzina: Pinaceae - sosnowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Układy wydzielniczo-wydalnicze. Znajomość definicji i charakterystyk: rury mleczne, komórki olejkowe, zbiorniki wydzielnicze, przewody wydzielnicze, smugi olejkowe, wydzielina, wydalina, idioblasty, epitet wydzielniczy, wydalacz. Sposoby powstawania zbiorników (schizogeniczny, lizygeniczny, schizolizygeniczny). Skład chemiczny wydalin i wydzielin.

Wykonanie ćwiczenia:

  1. Obserwacja rur mlecznych  na przekroju poprzecznym i podłużnym korzenia mniszka lekarskiego. Wykonanie rysunku szczegółowego.
  2. Obserwacja komórek olejkowych na przekroju poprzecznym liścia wawrzynu.

      Wykonanie rysunku szczegółowego.

  1. Obserwacja zbiornika wydzielniczego na przekroju poprzecznym i podłużnym  korzenia omanu.

Wykonanie rysunku szczegółowego.

  1. Obserwacja przewodu wydzielniczego  na przekroju poprzecznym i podłużnym  korzenia      lubczyka

      Wykonanie rysunku szczegółowego.

  1. Obserwacja preparatów na bocznych mikroskopach – przewodów wydzielniczych w przekroju poprzecznym liścia sosny oraz zbiorników wydzielniczych w liściu dziurawca.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi rozróżnić poszczególne rodzaje utworów wydzielniczo-wydalniczych wewnątrztkankowych oraz wymienić ich cechy charakterystyczne
  • potrafi przyporządkować dane utwory do odpowiedniej rodziny i podać przykłady występowania w konkretnych gatunkach
  • potrafi podać różnice pomiędzy przewodem a zbiornikiem wydzielniczym
  • potrafi podać cechy różniące wydalinę od wydzieliny

 


 

Tkanki właściwe

Ćwiczenie 11.  Tkanki przewodzące

Materiał:

 

Łodyga przestępu

            Bryonia alba L. – przestęp biały

                        Rodzina:  Cucurbitaceae – dyniowate

Skrawki barwione floroglucyną w stężonym kwasie solnym.

Łodyga pokrzywy

Urtica dioica L. – pokrzywa zwyczajna

Rodzina: Urticaceae - pokrzywowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Tkanka przewodząca - budowa i funkcje. Budowa i typy wiązek przewodzących. Typy naczyń przewodzących.  Znajomość składników tkanek przewodzących  w ewolucji świata roślinnego.

Wykonanie ćwiczenia:

  • Przygotowanie preparatu (barwienie floroglucyną w stężonym kwasie solnym) i obserwacja mikroskopowa przekroju poprzecznego przez łodygę przestępu białego,
  • Obserwacja wiązki przewodzącej bikolateralnej w łodydze przestępu białego  na przekroju poprzecznym.

Wykonanie schematu wiązki bikolateralnej oraz rysunku szczegółowego fragmentu protoksylemu.

  • Obserwacja typów naczyń w łodydze przestępu białego  na przekroju podłużnym.

Wykonanie rysunku naczyń protoksylemu i metaksylemu.

  • Obserwacja tkanki przewodzącej w łodydze pokrzywy – na bocznym mikroskopie.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • umie scharakteryzować tkankę przewodzące
  • potrafi podać typy wiązek przewodzących,  charakterystykę i miejsce występowania
  • potrafi wymienić  i opisać typy naczyń
  • potrafi scharakteryzować budowę i działalność miazgi

 


Budowa anatomiczna organów roślinnych

Ćwiczenie 13. Budowa liścia izolateralnego/ekwifacjalnego

 

Materiał:

Liść konwalii

Convallaria maialis L. – konwalia majowa

Rodzina:  Convallariaceae - konwaliowate

Rutae folium - liść ruty

                Ruta graveolens L. – ruta zwyczajna

                               Rodzina: Rutaceae – rutowate

Liść dziurawca

Hypericum perforatum L. – dziurawiec  zwyczajny

                               Rodzina:  Hypericaceae-dziurawcowate                                                                                                                                                                                                                                                 

Zagadnienia do przygotowania:

Rozwój i funkcje liści. Typy i modyfikacje liści. Cechy liścia. Morfologia liści klasy jednoliściennych i dwuliściennych. Morfologia i anatomia liści ekwifacjalnych. Twory epidermalne i inne elementy o znaczeniu diagnostycznym. Liście farmakopealne.

 

Wykonanie ćwiczenia:

  • Obserwacja budowy jednakostronnej w przekroju poprzecznym przez liść konwalii.

          Wykonanie rysunku szczegółowego.

  • Obserwacja budowy aparatów szparkowych oraz elementów diagnostycznych na powierzchni                                                                                skórki liścia konwalii.

           Wykonanie rysunku szczegółowego.

  • Obserwacja budowy mezofilu, zbiorników wydzielniczych na przekroju poprzecznym przez liść ruty.

           Wykonanie rysunku szczegółowego.

  • Obserwacja budowy aparatów szparkowych, zbiorników wydzielniczych oraz innych elementów diagnostycznych na powierzchni skórki ruty.
  • Preparaty na bocznych mikroskopach – liść dziurawca na przekróju poprzecznym oraz skórka liścia – obserwacja zbiornika olejkowego i hyperycynowego oraz aparatów szparkowych.

 

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • zna funkcję i budowę liści
  • zna i umie rozpoznać tkanki liścia
  • zna budowę liścia izolateralnego
  • umie określić typy aparatów szparkowych
  • potrafi rozpoznać mikroskopowo liście konwalii i ruty w oparciu o znajomość tkanek i elementów diagnostycznych