Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu LOGO Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin LOGO
UMP POZNAŃ STRONA GŁÓWNA >> KIERUNEK FARMACJA >> BOTANIKA FARMACUETYCZNA

Aktualizacja strony: 17-05-2017, godz. 13:30


Kierunek: F a r m a c j a                                                                                   

SPRAWDZIAN  PRAKTYCZNY III

 

ZARODNIKOWE

 

L y c o p o d i u m   c l a v a t u m  L.   LYCOPODIACEAE

       Widłak goździsty,   CHR. (gat.chroniony),  Lycopodium

 

E q u i s e t u m   a r v e n s e  L.,   EQUISETACEAE

        Skrzyp polny,   Equiseti herba     FP VIII

 

                                                              NAGONASIENNE

 

G i n k g o  b i l o b a  L.,   GINKGOACEAE

       Miłorząb dwuklapowy,     Ginkgonis  folium   FP VIII

 

J u n i p e r u s   c o m m u n i s  L.,  CUPRESSACEAE

      Jałowiec pospolity,    Iuniperi pseudo-fructus   FP VIII

 

T a x u s   b a c c a t a  L.,  TAXACEAE  

           Cis pospolity,   CHR. (gatunek chroniony),   Taxi cortex,   Taxi folium   

 

                                                                        OKRYTONASIENNE

 DWULIŚCIENNE

 

APIACEAE  (=UMBELLIFERAE)

 

C o r i a n d r u m    s a t i v u m  L. 

      Kolendra siewna,      Coriandri fructus   FP VIII

 

C a r u m   c a r v i  L.  

      Kminek zwyczajny,    Carvi fructus   FP VIII

 

F o e n i c u l u m   c a p i l l a c e u m  Gilib. (=F.vulgare Mill.)   

       Fenkuł włoski  (Koper włoski),     Foeniculi fructus  FP VIII

 

ASTERACEAE (=COMPOSITAE)

 

A c h i l l e a    m i l l e f o l i u m  L.  

          Krwawnik pospolity,    Millefolii herba       FP VIII

 

A r t e m i s i a     a b s i n t h i u m  L.

         Bylica piołun,    Absinthii herba  FP VIII

 

 C a l e n d u l a    o f f i c i n a l i s  L.  

        Nagietek lekarski,    Calendulae flos   FP VIII   (Calendulae anthodium)

 

E c h i n a c e a    p u r p u r e a  L.

       Jeżówka purpurowa,    Echinaceae purpureae  herba FP VIII,  Echinaceae purpureae radix   FP VIII

 

H e l i c h r y s u m    a r e n a r i u m  (L.) Moench.  

       Kocanki piaskowe , CHR.,  Helichrysi inflorescentia

 

M a t r i c a r i a  r e c u t i t a  L.   (=Chamomilla  recutita (L.)  Rauchert)                                                                                               

          Rumianek pospolity,     Matricariae flos  FP VIII   (Chamomillae anthodium  FP VI)

 

 S i l y b u m   m a r i a n u m  (L.) Gaertn.  

      Ostropest plamisty,    Silybi mariani  fructus      FP VIII

 

 S o l i d a g o   v i r g a u r e a  L.

        Nawłoć pospolita,   Solidaginis virgaureae herba   FP VIII

 

T u s s i l a g o   f a r f a r a  L.   

       Podbiał pospolity,    Farfarae folium

 

 

BRASSICACEAE  (=CRUCIFERAE)

 

C a p s e l l a   b u r s a - p a s t o r i s  (L.) Med.    

     Tasznik pospolity,     Bursae pastoris herba

 

CANNABACEAE

 

 H u m u l u s   l u p u l u s  L.   

       Chmiel zwyczajny,      Lupuli  flos   FP VIII  ( Lupuli strobilus ) - szyszka chmielu (żeńskie kwiatostany) 

 

CARYOPHYLLACEAE

 

S a p o n a r i a   o f f i c i n a l i s  L. 

       Mydlnica lekarska,     Saponariae radix

 

CAPRIFOLIACEAE

 

S a m b u c u s   n i g r a  L. 

        Dziki bez czarny,   Sambuci flos  FP VIII,  Sambuci fructus

 

ERICACEAE

 

A r c t o s t a p h y l o s   u v a - u r s i   L.

         Mącznica lekarska, CHR.,   Uvae ursi folium   FP VIII

 

V a c c i n i u m    m y r t i l l u s  L.   

       Borówka czarna,      Myrtilli fructus     FP VIII ,  Myrtilli folium

 

V a c c i n i u m   v i t i s - i d a e a  L.  

       Borówka brusznica,   Vitis - idaeae folium  FP VI

 

 

FABACEAE (=PAPILIONACEAE)

 

G l y c y r r h i z a   g l a b r a L.  

      Lukrecja gładka,    Glycyrrhizae  radix

 

M e l i l o t u s   o f f i c i n a l i s  (L.) Lam.

        Nostrzyk żółty,     Meliloti  herba   FP VIII

 

O n o n i s    s p i n o s a  L.

       Wilżyna ciernista,  CHR.,  Ononidis radix   FP VIII

 

T r i g o n e l l a    f o e n u m  -  g r a e c u m  L.

       Kozieradka pospolita,  Trigonellae  foenugraeci semen  FP  VIII

 

FAGACEAE

 

Q u e r c u s    s e s s i l i s   Ehrh. i   Q.r o b u r   L. 

       Dąb bezszypułkowy i  szypułkowy,     Quercus cortex   FP VIII

 

GENTIANACEAE

 

C e n t a u r i u m   u m b e l l a t u m  Gilib. 

       Tysiącznik pospolity (Centuria pospolita),   CHR.,   Centaurii  herba  FP VIII

 

HYPERICACEAE (=GUTTIFERAE)

 

H y p e r i c u m  p e r f o r a t u m  L.   

      Dziurawiec zwyczajny,     Hyperici herba FP VIII

 

 

LAMIACEAE (LABIATAE)

 

L a m i u m   a l b u m  L.   

       Jasnota biała,    Lamii albi flos

 

L a v a n  d u l a   a n g u s t i f o l i a  Mill.   ( =L.  o f f i ci n a l i s  L.  Chaix ex Villars,  L. vera De  

        Lawenda lekarska,      Lavandulae flos  FP VIII                                                                              Candolle)

                                                                                                                                                                                                                                                        

M e l i s s a  o f f i c i n a l i s  L.  

       Melisa lekarska,    Melissae folium  FP VIII

 

M e n t h a  p i p e r i t a  L.

        Mięta pieprzowa,    Menthae piperitae folium     FP VIII

 

S a l v i a   o f f i c i n a l i s  L.  

         Szałwia lekarska,      Salviae  officinalis  folium  FP VIII

 

T h y m u s   v u l g a r i s  L.   

        Tymianek pospolity,     Thymi herba FP VIII

 

LINACEAE

 

L i n u m   u s i t a t i s s i m u m  L.  

        Len zwyczajny,    Lini semen   FP VIII

 

MALVACEAE

 

A l t h a e a   o f f i c i n a l i s  L.  

         Prawoślaz lekarski,  Althaeae radix  FP VIII,   Althaeae folium  FP VIII

 

MENYANTHACEAE

 

M e n y a n t h e s   t r i f o l i a t a  L.  

          Bobrek trójlistkowy,    Menyanthidis trifoliatae  folium   FP VIII

 

OENOTHERACEAE

 

O e n o t h e r a  b i e n n i s  L. 

          Wiesiołek  dwuletni,    Oenotherae semen

 

PAPAVERACEAE

 

C h e l i d o n i u m   m a i u s  L.  

         Glistnik jaskółcze ziele,   Chelidonii herba  FP VIII

 

P a p a v e r   s o m n i f e r u m  L.

          Mak lekarski,    Opium crudum  FP  VIII

 

PLANTAGINACAE

 

 P l a n t a g o   l a n c e o l a t a  L.  

           Babka lancetowata,     Plantaginis  lanceolatae  folium  FP VIII

 

 

POLYGONACEAE

 

P o l y g o n u m  a v i c u l a r e  L.  

           Rdest ptasi,    Polygoni avicularis herba  FP  VIII

 

P o l y g o n u m  b i s t o r t a  L.  

          Rdest wężownik,     Bistortae  rhizoma  FP VIII

 

PRIMULACEAE

 

P r i m u l a   v e r i s  L. (=P r i m u l a   o f f i c i n a l i s (L.) Hill.)

        Pierwiosnka lekarska,  CHR.,     Primulae radix  FP VIII

 

 RANUNCULACEAE

 

A d o n i s   v e r n a l i s  L.

         Miłek wiosenny,  CHR.,   Adonidis vernalis herba  FP VI

 

RHAMNACEAE

 

F r a n g u l a  a l n u s  Mill.        

       Kruszyna pospolita,   CHR.,  Frangulae  cortex   FP VIII

 

ROSACEAE

 

C r a t a e g u s   m o n o g y n a  Jacq.   i / lub C. l a e v i g a t a (Poir.) D.C.(=C.oxyacantha L.)

        Głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, Crataegi folium cum flore   FP VIII ( Crataegi inflorescentia   FP

        VI),  Crataegi fructus  FP VIII

 

F i l i p e n d u l a   u l m a r i a  (L.) Maxim. 

        Wiązówka błotna,   Filipendulae ulmariae herba   FP VIII,     Ulmariae flos

 

P o t e n t i l l a   e r e c t a  (L.) Hampe (=P.tormentilla Neck 

        Pięciornik kurze ziele,     Tormentillae rhizoma   FP VIII

 

R o s a   c a n i n a  L.  

        Róża dzika,    Rosae pseudo- fructus   FP VIII

 

SCROPHULARIACEAE

 

D i g i t a l i s  l a n a t a  L.  

        Naparstnica wełnista,    Digitalis lanatae folium

 

D i g i t a l i s  p u r p u r e a  L. 

        Naparstnica purpurowa,  CHR.,    Digitalis purpureae folium FP VIII

 

SOLANACEAE

 

 A t r o p a   b e l l a d o n n a  L.   

         Pokrzyk wilcza – jagoda,  CHR.,   Belladonnae folium  FP VIII,  Belladonnae radix

 

C a p s i c u m   a n n u u m  L. 

        Pieprzowiec roczny  (Pieprz turecki,  Papryka),      Capsici fructus  FP VIII

 

D a t u r a   s t r a m o n i u m  L.     

       Bieluń dziędzierzawa,    Stramonii folium  FP VIII

 

TILIACEAE

 

T i l i a   c o r d a t a  Mill. i  T. p l a t y p h y l l o s  Scop.

       Lipa drobnolistna  i  szerokolistna,   Tiliae flos  FP VIII  (Tiliae inflorescentia)

 

URTICACEAE

 

U r t i c a   d i o i c a  L.    

        Pokrzywa zwyczajna,     Urticae folium  FP VIII

 

VALERIANACEAE

 

V a l e r i a n a   o f f i c i n a l i s  L.   

        Kozłek lekarski,     Valerianae  radix  FP VIII

 

VIOLACEAE

 

V i o l a   t r i c o l o r  L.  

         Fiołek trójbarwny,    Violae  herba cum flore   FP VIII

 

JEDNOLIŚCIENNE

 

ARACEAE

 

A c o r u s   c a l a m u s  L.  

          Tatarak zwyczajny,   Calami rhizoma

 

CONVALLARIACEAE

 

C o n v a l l a r i a  m a i a l i s  L.

          Konwalia majowa, CHR.,    Convallariae herba  FP VI

 

POACEAE (=GRAMINEAE)

 

A g r o p y r o n   r e p e n s  (L.) P.B.  

           Perz  właściwy,     Graminis  rhizoma  FP VIII   (Agropyri rhizoma)

 

 Systematyka do sprawdzianu III praktycznego

Gromada:      Telomophyta – rośliny telomowe (osiowe)

Podgromada:  Lycophytina - Widłakowe

Klasa:  Lycopsida – Widłaki jednakozarodnikowe

                Lycopodium   clavatum  L.    

Podgromada:  Sphenophytina – Skrzypowe

Klasa:  Sphenopsida – członolistne

            Equisetum arvense L.

Podgromada :   Pinophytina – Nagozalążkowe drobnolistne

Klasa:  Ginkgopsida – miłorzębowe

             Ginkgo biloba L.

Klasa:   Pinopsida – szpilkowe

             Taxus baccata L.

             Juniperus communis L.

Podgromada:  Magnoliophytina – Okrytozalążkowe

Klasa:  Magnoliopsida – (=Dicotyledones) – dwuliścienne

Klasa:  Liliopsida – (=Monocotyledones) - jednoliścienne

 

 

ROZKŁAD ZAJĘĆ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ

DLA I ROKU WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO

W SEMESTRZE II-letnim ROK AKADEMICKI 2016/2017

_____________________________________________________________

 

Ćwiczenia:  Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii  Roślin

                         sala 213

 

 

Środa -          11:30 -  13:00    gr. 3  prowadzący :   dr Anna Budzianowska/ mgr Michał Maliński

 

                      13:15 -  14:45     gr. 5        „          dr Marcin Ożarowski / mgr  M.Maliński 

 

                      15:00 – 16:30     gr. 2         „         dr Marcin Ożarowski / dr hab.B.Thiem, prof.UM                                                                               

Czwartek -   10:00 - 11:30      gr. 6          „         dr Małgorzata Kikowska / mgr M.Maliński  

              

                      11:30 - 13:00      gr. 4          „         dr Małgorzata Kikowska  / dr A.Budzianowska

 

                      13:15 - 14:45      gr. 1          „          dr Anna Budzianowska / dr M. Kikowska                

 

                     

 


 

PROGRAM ĆWICZEŃ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ W ROKU AKADEMICKIM  2016/2017

II SEMESTR ZIMOWY

 

Studenci wykonują zadania indywidualnie po uprzednim przygotowaniu teoretycznym !

 

17.

Budowa  korzeni dwuliściennych

22,23,-II.

Analiza anatomiczna budowy wtórnej korzenia. Lokalizacja i struktura tkanek. Korzenie o znaczeniu leczniczym.

                                           

 

18.

19.

20.

 

 

Budowa łodyg zielnych

    „        „

    „        „             

 

01,02,-III.

08,09,-III.

15,16,-III.   

 Morfologia i anatomia pędu skrzypu. Prezentacja studencka. (skrzypy)

 Anatomia łodygi nadziemnej i podziemnej roślin z klasy Jednoliściennych. 

Budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych roślin klasy z Dwuliściennych.

Morfologia pędów nadziemnych i podziemnych. Anatomia kłączy Dwuliściennych.

Surowce o znaczeniu leczniczym.

 

21.

Budowa gałązek           

22,23.-III.

Przyrost wtórny na grubość. Budowa łyka i drewna. Kory lecznicze.

 

 

 

SYSTEMATYKA ROŚLIN.BUDOWA GENERATYWNYCH ORGANÓW ROŚLINNYCH

 

22.

 

23.

 

Kwiaty, owoce, nasiona   

 

 Budowa owoców suchych    

 

29,30,-III.

 

 05,06, IV.     

Spr.II.

Wprowadzenie do morfologii i anatomii kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion.

 

Morfologia i klasyfikacja owoców suchych i anatomia owocu z rodziny Apiaceae  (Umbelliferae). Charakterystyka roślin z rodzin Apiaceae, Fabaceae i Brassicaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce suche).

                                              

24.

Owoce mięsiste

 

19,20,-IV.

Klasyfikacja, morfologia i przykłady owoców soczystych. Owoce prawdziwe i

fałszywe, złożone i owocostany. Charakterystyka roślin z rodziny Rosaceae i

Solanaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce mięsiste).

 

25.

Sprawdzian praktyczny II                

  26,27,-IV.    

Zakres - anatomia organów roślin z różnych grup systematycznych.                   

26.

 

 

 

 

27.

Zasady systematyki roślin

Oznaczanie roślin

 

 

 

        „        „               

  10,-V. i

inny termin

 

 

 

 

  17,18,– V. 

Cechy morfologiczne roślin z klasy Dwuliściennych i Jednoliściennych.

Zasady posługiwania się kluczem do oznaczania roślin w celu określenia jednostek systematycznych (taksonów). Charakterystyka roślin z rodzin  Liliaceae, Apiaceae.

                    Prezentacja studencka.(rośliny jedno i dwuliścienne)

 

Charakterystyka roślin z rodzin Asteraceae, Fabaceae, Lamiaceae. Zasady sporządzania zielnika.

 

28.

Budowa pyłków kwiatowych   

  24,25,- V.  

Spr.III.

Analiza pyłków kwiatowych i jej znaczenie. Demonstracje gatunków roślin

leczniczych i chronionych. Prezentacja studencka.(alergie pyłkowe).

 

 

29.

 

 

30.

Roślinne kultury in vitro w farmacji

 

 

 

 

Sprawdzian praktyczny III 

 

 31.V,01.VI,

 

 

 

 

07,08,- VI.

Mikrorozmnażanie,  organogeneza,  kultury  kalusowe  i  zawiesinowe,   korzenie transformowane. Związki biologicznie czynne produkowane w kulturach in vitro.

 

 

Kontrola znajomości gatunków roślin leczniczych i chronionych, przynależności systematycznej, surowców leczniczych, budowy kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion.

 

           

 

E g z a m i n  z botaniki

 

Odbywa się w sesji letniej, a warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych, sprawdzianów teoretycznych i praktycznych.

 

 

                               


 

Prezentacje studenckie – Farmacja 2016/17

  1.      Prezentacje multimedialne na wybrany temat przygotowywane są przez zespoły trzyosobowe.
  2.      Do pracy powinna być dołączona lista piśmiennictwa. Należy korzystać przede wszystkim z pozycji drukowanych, a nie     wyłącznie ze stron internetowych.
  3.      Cytowania literatury powinny być umieszczone na poszczególnych przeźroczach.
  4.      Praca powinna być zreferowana ( nie czytana) w ciągu 15 min. Wystąpienie należy podzielić  na każdego studenta z zespołu. Przedłużenie - obniża stopień.
  5.      Autorzy przygotowują jednostronicowe streszczenie prezentacji dla studentów i asystentów.
  6.      Prezentacja zostanie oceniona (2.0 – 5.0). Taką samą ocenę otrzyma każdy z członków zespołu.

 

Tematy :

 

Semestr zimowy

  1.  Przeszłość i teraźniejszość w zastosowaniu sporyszu (Secale cornutum). (na ćw.4)

 

 2.  Zastosowanie sinic w medycynie i przemyśle. ( na ćw.5)

 

 3.  Polskie grzyby jadalne i trujące. Wartość, znaczenie lecznicze i odżywcze

           grzybów. (na ćw.6)

 

4.  Modyfikacje morfologiczne liści (rośliny wodne,  pnące, sukulenty,

     owadożerne). (na ćw.13)


Semestr letni

5.   Skrzypy – biologia, znaczenie lecznicze i kosmetyczne. (na ćw.18) 

 

6.   Owoce suche : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.23)

 

7.   Owoce mięsiste : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.24)

 

8.  Morfologiczne i anatomiczne różnice pomiędzy roślinami jedno - i  

    dwuliściennymi. (na ćw.26) 

 

9.  Wstęp do analizy aeropalinologicznej . Alergie pyłkowe. (na ćw.28)

 


Botanika farmaceutyczna

 

Semestr letni

Spr. teoretyczne

 

Spr.II       29,30. III.2017      ( zakres: od ćw.13 do 21 – budowa liści, korzeni, łodyg

                                                  nadziemnych,  podziemnych, gałązek )

 

 

Spr.III       24,25.V.2017       ( zakres: od ćw. 22 do 28 – budowa kwiatów, kwiatostanów,

                                                   pyłków, owoców, nasion, charakterystyka wybranych 8 rodzin )

 

Spr. praktyczne

Spr.prakt. II     26,27.IV.2017     ( preparaty mikroskopowe od ćw. 13 do 23 – organy roślinne )

 

Spr.prakt III   07,08.VI.2017       ( okazy zielnikowe ok. 60 gatunków )

  


 

Sprawdzian praktyczny II                          

1/1a.  Convallaria majalis – liść- p. poprz., skórka

2/2a.  Rutae folium - p.poprz., skórka                                      liście ekwifacjalne                         

3/3a.       Uvae-ursi folium - p.poprz., skórka

4/4a.  Melissae  folium - p. poprz., skórka                               liście bifacjalne

5/5a.  Vitis idaeae folium - p.poprz., skórka

 6.    Acorus calamus – korzeń – p.poprz                                 

 7.    Iris germanica – korzeń – p.poprz.                                   korzenie jednoliściennych

 8.    Primulae radix - p.poprz.                      

 9.   Valerianae radix - p.poprz.                                               korzenie dwuliściennych-             
                                                                                                  budowa pierwotna

10.        Belladonnae  radix - p.poprz.                 

11/11a. Levistici radix - p.poprz., p.podł.                                 korzenie dwuliściennych –              
                                                                                                  budowa wtórna     

12/12a. Taraxaci radix - p.poprz., p.podł.      

13/13a. Equisetum arvense – pęd zielony – p.poprz, skórka

14.   Convallaria majalis – łodyga kwiatostanowa – p.poprz.        

15.   Graminis rhizoma - p.poprz.                                             łodygi nad- i podziemne    
                                                                                                   jednoliściennych

16.   Calami  rhizoma - p.poprz.

17.   Adonis vernalis - łodyga -  p.poprz.                                

18.   Ruta graveolens – łodyga -  p.poprz.                                 łodygi nadziemne   
                                                                                                   dwuliściennych                    

19.   Saponaria officinalis – łodyga – p.poprz.                          (skórka jako tkanka  
                                                                                                    okrywająca)

20.    Bistortae rhizoma – p.poprz.

21.    Valeriana officinalis  - kłącze – p.poprz.                          kłącza dwuliściennych

22/22a. Quercus robur –   gałązka – p. poprz. i podł.

23/23a. Salix purpurea – gałązka – p.poprz. i podł.

24.    Foeniculi fructus – p.poprz.

25.    Lini semen – p.poprz.

26.    Trigonellae foenugraeci semen – p.poprz.

 


SPRAWDZIAN PRAKTYCZNY II - ZASADY

Sprawdzian trwa 1,5 godziny. Student otrzymuje dwa nieopisane preparaty.

1. Samodzielnie ogląda go pod mikroskopem pod odpowiednim powiększeniem i wykonuje
    rysunki

    - schematyczny, dla przekrojów poprzecznych wraz ze szczegółowym rysunkiem elementów diagnostycznych

    - szczegółowy wszystkich tkanek z elementami diagnostycznymi ze skórek i przekrojów podłużnych.

    Rysunki podpisuje, uwzględniając rodzaj preparatu i powiększenie mikroskopu. Wskazuje   
    istotne elementy i objaśnia je.

2. Podaje  po łacinie i po polsku nazwy rozpoznanego gatunku, rodziny, wyższego taksonu,          
    oglądanego organu (i jego stanu budowy).

3. Uzasadnia rozpoznanie:

    - organu

    - budowy pierwotnej lub wtórnej

    - klasy

    - gatunku rośliny

 

W celu zaliczenia sprawdzianu student musi rozpoznać oba preparaty !

Zasady oceniania

Rozpoznanie –      4  pkt.                                                                               

Rysunki –             5 pkt.

Uzasadnienie –     6  pkt.               

          _________________

            w sumie  15  pkt. x2 = 30 pkt.

nd       0 - 17

dst    18 - 20

ddb   21 - 23

db     24 - 26

pdb   27 - 28

bdb   29 - 30


 


 

Materiały do ćwiczeń


II semestr

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

 

ĆWICZENIE 18. Budowa łodyg zielnych: BUDOWA PĘDU SKRZYPU (01/02. 03.2017 r.)

Materiał:

 

Pęd skrzypu

Equisetum arvense L. – skrzyp polny

Rodzina: Equisetaceae – skrzypowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Definicja i funkcje pędu. Typy pędów. Morfologia i anatomia pędu skrzypu. Tkanka okrywająca, kora pierwotna, walec osiowy, tkanka mechaniczna, wiązki przewodzące, kanały powietrzne. Gatunki skrzypów występujące w Polsce.

 

Wykonanie ćwiczenia:

Obserwacja anatomii pędu skrzypu polnego o budowie pierwotnej w przekroju poprzecznym.  Obserwacja lokalizacji kanałów powietrznych, tkanki mechanicznej i miękiszu zieleniowego, endodermy (z pasemkami Caspary’ego) oraz rozmieszczenie i typ wiązek.

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego tkanki przewodzącej.

Obserwacja anatomiczna skórki pędu skrzypu z uwzględnieniem kształtu komórek skórki i  typu aparatu szparkowego. Obserwacja aparatu szparkowego z listewkami inkrustowanymi krzemionką w komórkach przyszparkowych.

Wykonanie rysunku szczegółowego fragmentu skórki z aparatem szparkowym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna funkcje, rodzaje i budowę pędów.

Zna budowę morfologiczną dwóch rodzajów pędów skrzypu (płone, zarodnionośne).

Zna budowę anatomiczną pędu skrzypu (przekrój poprzeczny, skórka).

Zna lokalizacje krzemionki w aparacie szparkowym. 

 

 


 

ĆWICZENIE 19. BUDOWA  ŁODYGI NADZIEMNEJ I PODZIEMNEJ JEDNOLIŚCIENNYCH (08/09.03.2017 r.)

Materiał:

Głąbik konwalii

            Convallaria maialis L. konwalia majowa

Rodzina: Convallariaceae – konwaliowate

 

Graminis rhizoma – kłącze perzu

            Agropyron repens /L./ P.B. – perz pospolity

                        Rodzina: Poaceae – wiechlinowate (dawniej trawy)

 

Calami rhizoma - kłącze tataraku

Acorus calamus L. tatarak zwyczajny

Rodzina: Araceae – obrazkowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Definicja i funkcje łodygi. Budowa morfologiczna i  anatomiczna łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin jednoliściennych. Porównanie obecności i lokalizacji wiązek sitowo-naczyniowych oraz podziału na korę pierwotną i walec osiowy w łodydze podziemnej. Struktura kory pierwotnej (hipoderma, miękisz, endoderma, wiązki przewodzące) i walca osiowego (perycykl, miękisz, wiązki przewodzące) w łodydze podziemnej. Budowa wiązki sitowo-naczyniowej. Skład części sitowej (rurki sitowe, komórki przyrurkowe) oraz części naczyniowej (protoksylem, metaksylem)

Wykonanie ćwiczenia:

Obserwacja  anatomiczna głąbika konwalii na przekroju poprzecznym (epiderma, miękisz zieleniowy, sklerenchyma, wiązki kolateralne zamknięte,  miękisz bezzieleniowy).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego głąbika konwalii na przekroju poprzecznym.

Obserwacja  anatomiczna kłącza perzu na przekroju poprzecznym (epiderma, hipoderma sklerenchymatyczna, kora pierwotna z endodermą U-owato zgrubiałą, perycykl sklerenchymatyczny, położenie wiązek leptocentrycznych w korze pierwotnej oraz kolateralnych zamkniętych w walcu osiowym, kanał powietrzny).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego kłącza perzu na przekroju poprzecznym.

Obserwacja  anatomiczna kłącza tataraku na przekroju poprzecznym (epiderma, hipoderma, kora pierwotna z endodermą i miękiszem powietrznym, perycykl, położenie wiązek leptocentrycznych w walcu osiowym oraz kolateralnych zamkniętych w korze pierwotnej, komórki olejkowe).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego kłącza tataraku na przekroju poprzecznym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna funkcje, rodzaje i budowę łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin jednoliściennych.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy łodygą nadziemną i podziemną.

Zna budowę anatomiczną głąbika konwalii, kłącza perzu i kłącza tataraku (przekrój poprzeczny) z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.


BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

ĆWICZENIE 20. BUDOWA  ŁODYGI NADZIEMNEJ I PODZIEMNEJ DWULIŚCIENNYCH (15,16/03/2017 r.)

Materiał:

Łodyga miłka

Adonis vernalis L. miłek wiosenny

            Rodzina: Ranunculaceae – jaskrowate

Łodyga ruty

            Ruta graveolens L.ruta ogrodowa

Rodzina: Rutaceae – rutowate

Łodyga mydlnicy

            Saponaria officinalis L. – mydlnica lekarska

Rodzina: Caryophyllaceae – goździkowate

Łodyga dziurawca

            Hypericum perforatum L. dziurawiec zwyczajny

Rodzina: Hypericaceae – dziurawcowate

Kłącze wężownika (Bistortae rhizoma)

            Polygonum bistorta L. – rdest wężownik

Rodzina: Polygonaceae - rdestowate

Kłącze kozłka

            Valeriana officinalis L.kozłek lekarski

                        Rodzina: Valerianaceae – kozłkowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Budowa morfologiczna i anatomiczna łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin dwuliściennych. Przebieg przyrostu wtórnego na grubość. Porównanie budowy pierwotnej i wtórnej łodygi z wyszczególnieniem struktury kory pierwotnej (hipoderma, miękisz, endoderma) i walca osiowego (perycykl, wiązki przewodzące kolateralne otwarte, promienie rdzeniowe, rdzeń miękiszowy) w łodydze o budowie pierwotnej oraz obecności tkanek wtórnych (peryderma, kambium, ksylem wtórny i łyko wtórne) w łodydze o budowie wtórnej. Struktura łyka i ksylemu.

Wykonanie ćwiczenia:

1a) Obserwacja  anatomiczna łodygi o budowie pierwotnej  miłka wiosennego na przekroju poprzecznym (epiderma; kora pierwotna składająca się z kolenchymy, miękiszu zieleniowego i bezzieleniowego, endodermy w postaci pochwy skrobionośnej; walec osiowy składający się z perycyklu sklerenchymatycznego, wiązek kolateralnych otwartych, miękiszowego rdzenia łodygi).

1b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi miłka wiosennego na przekroju poprzecznym.

2a) Obserwacja anatomiczna łodygi o budowie wtórnej ruty zwyczajnej na przekroju poprzecznym (epiderma, kolenchymatyczna hipoderma, zbiorniki wydzielnicze, miękisz kory pierwotnej, endoderma, pozostałość po perycyklu w postaci pęków włókien sklerenchymatycznych, floem pierwotny i wtórny, miazga łyko-drzewna, ksylem wtórny, ksylem pierwotny, rdzeń).

2b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi ruty zwyczajnej na przekroju poprzecznym.

3a) Obserwacja anatomiczna łodygi o budowie wtórnej mydlnicy lekarskiej na przekroju poprzecznym (epiderma, kora pierwotna, endoderma, szeroki perycykl sklerenchymatyczny, floem pierwotny i wtórny, kambium, ksylem wtórny i pierwotny, rdzeń)

3b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi mydlnicy lekarskiej na przekroju poprzecznym.

4a) Obserwacja anatomiczna kłącza kozłka lekarskiego na przekroju poprzecznym (peryderma, kora pierwotna z miękiszem spichrzowym i endodermą, walec osiowy, wiązki przewodzące kolateralne otwarte).

4b) Wykonanie rysunku schematycznego kłącza kozłka lekarskiego na przekroju poprzecznym.

5a) Obserwacja anatomiczna kłącza rdestu wężownika na przekroju poprzecznym

(peryderma, wiązki przewodzące kolateralne otwarte, miękisz).

5b) Wykonanie rysunku schematycznego kłącza rdestu wężownika na przekroju poprzecznym.

Boczne mikroskopy

6a) Obserwacja anatomiczna łodygi dziurawca zwyczajnego na przekroju poprzecznym.

6b) Obserwacja anatomiczna łodygi pokrzywy zwyczajnej na przekroju poprzecznym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna różnice pomiędzy łodygami jednoliściennych i dwuliściennych

 Zna różnice pomiędzy budową anatomiczną łodyg o budowie pierwotnej i wtórnej.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy łodygą nadziemną i podziemną roślin dwuliściennych.

Zna budowę anatomiczną łodygi miłka, ruty, mydlnicy, dziurawca, pokrzywy oraz kłącza kozłka i wężownika z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.

 


BUDOWA ŁODYG ZDREWNIAŁYCH

Ćwiczenie 21   BUDOWA GAŁĄZEK  (22,23/03/2017r.)                     

     

Materiał:

Gałązka wierzby                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

Salix purpurea L. wierzba purpurowa

            Rodzina: Salicaceae – wierzbowate

Gałązka dębu

            Quercus robur L.dąb szypułkowy

            Quercus sessilis Ehrh. – dąb bezszypułkowy

Rodzina: Fagaceae – bukowate

 

Surowce lecznicze:

Salicis cortex – kora wierzby

Quercus cortex – kora dębu

 

Zagadnienia do przygotowania:

Budowa morfologiczna i anatomiczna gałązek. Przebieg przyrostu wtórnego na grubość. Tkanki twórcze odpowiedzialne za przyrost na grubość (kambium, fellogen). Tkanki stałe wtórne (korek, peryderma powierzchniowa, peryderma głębinowa, kora wtórna, drewno wtórne). Lokalizacja: cortex i lignum, słoi przyrostu rocznego, drewna wiosennego i letniego, bieli i twardziel, martwicy korkowej, przetchlinek.

Wykonanie ćwiczenia:

1a) Obserwacja  anatomiczna gałązki dębu na przekroju poprzecznym (peryderma z korkiem właściwy, kora pierwotna, perycykliczny pas mechaniczny, kora wtórna z włóknami łykowymi i promieniami rdzeniowymi pierwotnymi i wtórnymi, kambium, ksylem wtórny z pierścieniami przyrostu letniego i wiosennego oraz promieniami rdzeniowymi pierwotnymi i wtórnymi, ksylem pierwotny, rdzeń).

1b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego gałązki dębu na przekroju poprzecznym.

2a) Obserwacja  anatomiczna gałązki wierzby na przekroju poprzecznym (peryderma z korkiem pozornym, kora pierwotna, włókna perycykliczne, kora wtórna z włóknami łykowymi i promieniami rdzeniowymi pierwotnymi i wtórnymi, kambium, ksylem wtórny z pierścieniami przyrostu letniego i wiosennego oraz promieniami rdzeniowymi pierwotnymi i wtórnymi, ksylem pierwotny, rdzeń).  

2b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego gałązki wierzby na przekroju poprzecznym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

 

Zna budowę anatomiczną gałązki dębu oraz wierzby z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy korkiem właściwym a korkiem pozornym.

Zna różnice pomiędzy drewnem wiosennym a letnim.

Zna składniki drewna wtórnego oraz łyka wtórnego.

Zna położenie cortex i lignum, bieli i twardzieli, martwicy korkowej, przetchlinek.

Umie ocenić wiek gałązek po słojach przyrostu rocznego.

s New Roman";mso-fareast-language:PL'>

 

Zna różnice pomiędzy łodygami jednoliściennych i dwuliściennych

 Zna różnice pomiędzy budową anatomiczną łodyg o budowie pierwotnej i wtórnej.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy łodygą nadziemną i podziemną roślin dwuliściennych.

Zna budowę anatomiczną łodygi miłka, ruty, mydlnicy, dziurawca, pokrzywy oraz kłącza kozłka i wężownika z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.

 


Budowa anatomiczna organów roślinnych

Ćwiczenie 22. KWIATY, OWOCE, NASIONA      (29,30/03/2017 r.)

Materiał:

Trigonellae foenugraeci semen – nasienie kozieradki                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

Trigonella foenum graecum L. kozieradka pospolita

            Rodzina: Fabaceae – bobowate

Lini semen – nasienie lnu

            Linum usitatissimumlen zwyczajny

Rodzina: Linaceae – lnowate

Nasiono fasoli

            Phaseolus vulgaris L. – fasola zwyczajna

                        Rodzina: Fabaceae – bobowate      (dawniej Papilionaceae – motylkowate)

Ricini semen – nasienie rącznika

            Ricinus communis L. – rącznik pospolity

                        Rodzina: Euphorbiaceae - wilczomleczowate

Zagadnienia do przygotowania:

Podział i charakterystyka kwiatów i kwiatostanów. Powstawanie nasion.  Pojęcia : nasiona bielmowe, bezbielmowe, obielmowe (z przykładami). Budowa morfologiczna i anatomiczna nasion. Znaczenie biologiczne, lecznicze i spożywcze wybranych nasion. Nasiona jako surowce  lecznicze – przykłady.

Wykonanie ćwiczenia:

  • Obserwacja morfologiczna różnych typów nasion. Rozpoznanie części składowych nasion.

Wykonanie rysunku szczegółowego

  • Obserwacja anatomiczna przekroju poprzecznego nasiona lnu zwyczajnego i kozieradki pospolitej

Wykonanie rysunków szczegółowych

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi rozróżnić poszczególne typy kwiatów i kwiatostanów  i prawidłowo je nazwać
  • potrafi przyporządkować dane typy kwiatostanów  do odpowiednich taksonów (rodzin)
  • potrafi opisać powstawanie nasion
  • zna rolę  biologiczną kwiatów i nasion
  • zna przykłady nasion leczniczych
  • zna przykłady przemysłowego wykorzystania nasion
  • zna budowę morfologiczną i anatomiczną wybranych nasion

   


Budowa anatomiczna organów roślinnych

ĆWICZENIE 23. BUDOWA OWOCÓW SUCHYCH (05,06/04/2017 r.)

Charakterystyka  roślin z Rodzin

Apiaceae, Fabaceae, Brassicaceae.

Materiał:

Owoce suche pękające:

Owoc ostróżki, ostróżeczki, orlika

            Delphinium L. - ostróżka

Consolida regalis S.F.Gray ostróżeczka polna

Aquilegia L. - orlik

                        Rodzina : Ranunculaceae – jaskrowate

Phaseoli fructus – owoc fasoli

            Phaseolus vulgaris L. – fasola zwyczajna

                        Rodzina: Fabaceae – bobowate      (dawniej Papilionaceae – motylkowate)

Sinapis albae fructus – owoc gorczycy białej

Sinapis alba L. – gorczyca biała

Owoc tasznika pospolitego

Capsella bursa-pastoris L. Med. – tasznik pospolity

            Rodzina: Brassicaceae – kapustowate  (dawniej Cruciferaekrzyżowe)

Owoc dziurawca

Hypericum perforatum L. – dziurawiec  zwyczajny

                        Rodzina:  Hypericaceae – dziurawcowate

Owoc bielunia

Datura stramonium L. bieluń dziędzierzawa

                        Rodzina: Solanaceae – psiankowate

Gossypi fructus – owoc bawełny

Gossypium sp. – bawełna

  Rodzina: Malvaceae – ślazowate

Owoce suche niepękające:

Foeniculi fructus – owoc kopru

Foeniculum capillaceum Gilib. – koper włoski

Anisi fructus – owoc anyżu

            Pimpinella ani sum L. biedrzeniec anyż

Carvi fructus – owoc kminku

Carum carvi L. – kminek zwyczajny

Coriandri fructus – owoc kolendry

Coriandrum sativum L. – kolendra siewna

Rodzina: Apiaceae – selerowate   (dawniej Umbelliferae - baldaszkowate)

Helianthi fructus – owoc słonecznika

Helianthus annuus L. – słonecznik zwyczajny

Rodzina: Asteraceae – astrowate

Coryli fructus – owoc leszczyny

Corylus avellana L. –  leszczyna pospolita

Rodzina: Betulaceae – brzozowate

Tritici fructus – owoc pszenicy

            Triticum vulgare Vill. (syn. T. aestivum) – pszenica zwyczajna

                        Rodzina: Poaceae – wiechlinowate (dawniej Gramineae- trawy)

Owoc klonu, jesionu

            Fraxinus excelsior L.jesion wyniosły

                        Rodzina: Oleaceae - oliwkowate

            Acer platanoides L. – klon zwyczajny

Rodzina: Aceraceae - klonowate

Zagadnienia do przygotowania:

Powstawanie owoców. Podział i charakterystyka owoców.  Pojęcia : owoc prawdziwy, rzekomy, owoce złożone, owocostany (z przykładami). Budowa owocni. Struktura i występowanie owoców suchych i mięsistych. Znaczenie biologiczne, lecznicze i spożywcze wybranych owoców. Owoce jako surowce  lecznicze - przykłady. Morfologia i nazwy  jadalnych i trujących owoców. Cechy morfologiczne farmakopealnych owoców z rodziny Apiaceae. Charakterystyka ogólna rodzin :

 

Apiaceae, Fabaceae, Brassicaceae (typy kwiatostanów, budowa kwiatów, typy owoców, główni przedstawiciele- ważne gatunki lecznicze, spożywcze, inne użytkowe).

 

Wykonanie ćwiczenia:

  1. Obserwacja morfologiczna różnych typów owoców suchych i przyporządkowanie im nazw i przedstawicieli
  2. Obserwacja anatomiczna przekroju poprzecznego dwurozłupni kopru włoskiego

Wykonanie rysunku szczegółowego

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi opisać powstawanie owoców
  • zna rolę  biologiczną owoców
  • potrafi rozróżnić poszczególne typy owoców  i prawidłowo je nazwać
  • potrafi przyporządkować dane typy owoców  do odpowiednich taksonów (rodzin)
  • zna przykłady owoców leczniczych
  • zna przykłady przemysłowego wykorzystania owoców
  • potrafi  ogólnie scharakteryzować  rodziny Apiaceae, Fabaceae, Brassicaceae

Budowa anatomiczna organów roślinnych

Ćwiczenie 24. BUDOWA OWOCÓW MIĘSISTYCH (19,20/04/2017 r.)

OWOCE ZŁOŻONE I OWOCOSTANY

Charakterystyka roślin z rodziny Rosaceae i Solanaceae

 

Materiał:

Juniperi pseudo-fructus – owoc jałowca

Juniperus communis L. – jałowiec pospolity

Rodzina: Cupressaceae – cyprysowate

Pruni fructus – owoc śliwy

Prunus spinosa L. – śliwa tarnina

Rodzina: Rosaceae – różowate

Owoc dzikiego bzu czarnego

Sambucus nigra L. – dziki bez czarny

Rodzina:  Caprifoliaceae – przewiertniowate

Myrtilli fructus  - owoc borówki czarnej

Vaccinium myrtillus L. – borówka czarna

Rodzina : Ericaceae – wrzosowate

Capsici fructus – owoc papryki

Capsicum  annuum L.  – pieprzowiec roczny  (papryka roczna)

Rodzina:  Solanaceae – psiankowate

Rosae pseudo-fructus – owoc róży

Rosa canina L. – róża dzika

                Rodzina: Rosaceae – różowate

Owoce złożone:

 truskawki, poziomki - Fragaria L.,

maliny, jeżyny-  Rubus L.,

Owocostany:

 ananasa - Ananas Mill.,

 morwy - Morus L.,

figi – Ficus L.

 

Zagadnienia do przygotowania:

Powstawanie owoców. Podział i charakterystyka owoców.  Pojęcia : owoc prawdziwy, rzekomy, owoce złożone, owocostany (z przykładami). Budowa owocni. Struktura i występowanie owoców mięsistych. Znaczenie biologiczne, lecznicze i spożywcze wybranych owoców. Owoce jako surowce  lecznicze - przykłady. Morfologia i nazwy  jadalnych i trujących owoców. Charakterystyka ogólna rodzin : Rosaceae i Solanaceae (typy kwiatostanów, budowa kwiatów, typy owoców, główni przedstawiciele - ważne gatunki lecznicze, spożywcze, trujące).

 

Wykonanie ćwiczenia:

  1. Obserwacja morfologiczna różnych typów owoców mięsistych i przyporządkowanie im nazw i przedstawicieli
  2. Obserwacja morfologiczna różnych typów owoców rzekomych, złożonych i owocostanów oraz przyporządkowanie im nazw i przedstawicieli

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi opisać powstawanie owoców
  • zna rolę  biologiczną owoców
  • potrafi rozróżnić poszczególne typy owoców  i prawidłowo je nazwać
  • potrafi przyporządkować dane typy owoców  do odpowiednich taksonów (rodzin)
  • zna przykłady owoców leczniczych
  • zna przykłady przemysłowego wykorzystania owoców
  • potrafi  ogólnie scharakteryzować  rodziny Rosaceae i Solanaceae

 

 


 

Ćwiczenie 25. Sprawdzian praktyczny II (26,27/04/2017 r.)


Systematyka roślin

Ćwiczenie 26. OZNACZANIE ROŚLIN  JEDNO- I DWULIŚCIENNYCH Z RODZIN : LILIACEAE, CONVALLARIACEAE, ALLIACEAE I APIACEAE  (10/V/2017 r.  i inny termin)

Materiał:

Świeże,  kwitnące okazy roślin z rodzin:

LILIACEAE, CONVALLARIACEAE, ALLIACEAE

       * P 3+3 A 3+3 G(3)  lub  * P(3+3) A 3+3 G(3)

APIACEAE

     * K5 C5 A5 G(2)         (słupek dolny, kreska nad (2))             

Zagadnienia do przygotowania:

Charakterystyka morfologiczna i anatomiczna roślin z klas jedno- i dwuliściennych (Liliopsida i Magnoliopsida). Charakterystyka ogólna rodzin : Liliaceae, Convallariaceae, Alliaceae i Apiaceae. Typy kwiatostanów, budowa kwiatów, typy owoców, główni przedstawiciele - ważne gatunki lecznicze i użytkowe. Wzory i narysy kwiatowe. Zasady oznaczania roślin.

Wykonanie ćwiczenia:

  1. Poznanie zasad oznaczania roślin na podstawie podręcznika: „Rośliny Polskie” Szafer, Kulczyński, Pawłowski, PWN 1986
  2. Obserwacja morfologiczna różnych, świeżych okazów roślin. Zwrócenie uwagi na szczegóły budowy morfologicznej poszczególnych organów, a w szczególności kwiatów   
  3. Rozpoznawanie gatunków wg klucza do oznaczania roślin

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi  ogólnie scharakteryzować morfologię roślin jedno- i dwuliściennych
  • potrafi scharakteryzować  rodziny Liliaceae, Convallariaceae, Alliaceae i Apiaceae
  • ma umiejętność pisania wzorów kwiatowych
  • zna przykłady gatunków leczniczych i użytkowych z w/w rodzin
  • potrafi rozróżnić cechy roślin jedno- i dwuliściennych
  • potrafi przyporządkować dane cechy morfologiczne do odpowiednich taksonów (szczególnie rodzin)
  • potrafi korzystać z klucza do oznaczania roślin


Systematyka roślin

Ćwiczenie 27.  OZNACZANIE ROŚLIN DWULIŚCIENNYCH Z RODZIN : LAMIACEAE, ASTERACEAE I FABACEAE (17,18/05/2017 r.)

Materiał:

Świeże,  kwitnące okazy roślin z rodzin:

LAMIACEAE

(strzałka z grotem do góry) K(5) [C(2+3) A2+2 ] G(2)  lub   (strzałka z grotem do góry) K(5) [C(5) A2+2 ] G(2)

 

ASTERACEAE

* ­ (strzałka z grotem do góry)  K0 [ C(5) A (5)] G(2) 

 

FABACEAE                              

­ (strzałka z grotem do góry) K(5) C5 A(9)+1 G(1)

Zagadnienia do przygotowania:

Charakterystyka morfologiczna i anatomiczna roślin z klasy dwuliściennych. Charakterystyka ogólna rodzin : Lamiaceae, Asteraceae i Fabaceae. Typy kwiatostanów, budowa kwiatów, typy owoców, główni przedstawiciele - ważne gatunki lecznicze i użytkowe. Wzory i narysy kwiatowe. Zasady oznaczania roślin.

Wykonanie ćwiczenia:

  1. Poznanie zasad oznaczania roślin na podstawie podręcznika: „Rośliny Polskie” Szafer, Kulczyński, Pawłowski, PWN 1986
  2. Obserwacja morfologiczna różnych, świeżych okazów roślin. Zwrócenie uwagi na szczegóły budowy morfologicznej poszczególnych organów, a w szczególności kwiatów   
  3. Rozpoznawanie gatunków wg klucza do oznaczania roślin

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczeń

Student:

  • potrafi  ogólnie przedstawić morfologię roślin dwuliściennych
  • potrafi rozróżnić cechy roślin jedno- i dwuliściennych
  • potrafi scharakteryzować  rodziny : Lamiaceae, Asteraceae i Fabaceae
  • ma umiejętność pisania wzorów kwiatowych
  • zna przykłady gatunków leczniczych i użytkowych z w/w rodzin

 

  • potrafi przyporządkować dane cechy morfologiczne do odpowiednich taksonów (szczególnie rodzin)
  • potrafi korzystać z klucza do oznaczania roślin

 


ANALIZA ZIAREN PYŁKU

ĆWICZENIE 28. (24,25/05/2017 r.)

Materiał:

Pyłek brzozy

            Betula sp. – brzoza

Pyłek olszy czarnej

Alnus glutinosa (L.) Gaertn. – olsza czarna

Pyłek leszczyny pospolitej

Corylus avellana L.leszczyna pospolita

Rodzina: Betulaceae - brzozowate

Pyłek sosny zwyczajnej

Pinus silvestris L.sosna zwyczajna

Rodzina: Pinaceae - sosnowate

Pyłek babki lancetowatej

Plantago lanceolata L.babka lancetowata

Rodzina: Plantaginaceae - babkowate

Pyłek bzu czarnego

Sambucus nigra L. – bez czarny

Rodzina: Caprifoliaceae - przewiertnikowate

Pyłek słonecznika

Helianthus annuus L.słonecznik zwyczajny

Rodzina: Asteraceae - astrowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Rozwój gametofitu męskiego. Funkcja ziaren pyłku. Proces zapylenia i podwójnego zapłodnienia. Cechy budowy pyłku (mikromorfologiczne: kształt, rzeźba powierzchni egzyny, pory, bruzdy). Skład chemiczny i struktura egzyny (sporopolenina; endo-, i ektoegzyna) i intyny (celuloza).  Znaczenie analizy pyłkowej w biologii (palinotaksonomia, paleobiogeografia) i medycynie (apiterapia, alergologia). Terminy pylenia roślin alergennych (kalendarz pylenia). Alergenność pyłku. Definicja i dziedziny palinologii (aeropalinologia, palinologia medyczna, paleopalinologia, palinologia kryminalistyczna, melissopalinologia).

 

Wykonanie ćwiczenia:

Obserwacja mikroskopowa z oceną kształtu ziaren pyłku, rzeźby powierzchni egzyny, obecności porów i bruzd.

Wykonanie rysunku schematycznego ziaren pyłku.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna funkcje i budowę ziaren pyłku.

Zna budowę mikromorfologiczną ziaren pyłku i różnice pomiędzy ziarnami pyłku omawianych gatunków roślin.

Umie wyjaśnić znaczenie palinologii w praktyce i w naukach przyrodniczych.

 

 


Kultury in vitro

Ćw. 29 ROŚLINNE KULTURY IN VITRO W FARMACJI (31/05/-01/06/2017 r.)

Materiał:

  • Eryngium (Apiaceae)
  • Plantago (Plantaginaceae)
  • Drosera (Droseraceae)
  • Passiflora (Passifloraceae)
  • Lychnis (Caryophyllaceae)
  • Chaenomeles (Rosaceae)

 

Zagadnienia do przygotowania: podział i charakterystyka rodzajów roślinnych kultur in vitro: kalus, zawiesina komórkowa, kultury organów normalnych i transformowanych (korzenie włośnikowate), kultury pędowe (mikrorozmnażanie); somatyczne nasiona; hodowle roślinne w bioreaktorach; biosynteza metabolitów w kulturach in vitro; biotransformacja; charakterystyka procesów zachodzących w warunkach in vitro: organogeneza (kaulogeneza, ryzogeneza) i embriogeneza pośrednia i bezpośrednia; skład pożywek hodowlanych; podział regulatorów wzrostu i rozwoju roślin (fitohormonów) i ich wpływ na zdolność morfogenetyczną komórek; pojęcia: kultury in vitro, pierwotna i właściwa kultura; eksplantat, pasaż, elicytacja, dyferencjacja i dedyferencjacja;

Wykonanie ćwiczenia:

1. Poznanie podstaw teoretycznych dotyczących roślinnych kultur in vitro w farmacji na sali ćwiczeń.

2. Praktyczne zapoznanie się z wyposażeniem laboratorium biotechnologicznego, pokoju hodowlanego i zasadami pracy w komorze laminarnej w Katedrze i Zakładzie Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin.

3. Zapoznanie się z wyposażeniem pracowni fitochemicznej w Katedrze.

4. Zapoznanie się z profilem badań Katedry na przykładzie posterów wywieszonych w Katedrze.  

Wiedza i umiejętności nabyte podczas wykonywania ćwiczeń:

Student:

  •   potrafi ogólnie przedstawić charakterystykę roślinnych kultur in vitro
  • zna metody hodowli komórek roślinnych i możliwości ich wykorzystania w procesach biotechnologicznych
  •  zna podstawowe narzędzia i techniki stosowane w roślinnych kulturach in vitro 
  •   potrafi wyjaśnić procesy zachodzące w kulturach in vitro pod wpływem fitohormonów
  •  umie podać przykłady roślin leczniczych hodowanych w warunkach in vitro w Katedrze oraz ich metabolitów wtórnych
  •  potrafi podać przykłady metabolitów wtórnych otrzymywanych na skalę przemysłową z roślinnych kultur in vitro
  •  umie wymienić zabiegi biotechnologiczne mające na celu podwyższenie zawartości metabolitów w biomasie roślinnej
  • zna podstawową terminologię biotechnologii roślinnej 
  • rozumie znaczenie pracy doświadczalnej w biotechnologii

 Ćwiczenie 30. Sprawdzian praktyczny III (07,08/06/2017 r.)