Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu LOGO Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii Roślin LOGO
UMP POZNAŃ STRONA GŁÓWNA >> KIERUNEK FARMACJA >> BOTANIKA FARMACUETYCZNA

Aktualizacja strony: 23-03-2015, godz. 7:00

 

 

                    

Syllabus 2014-2015

 

Wydział Farmaceutyczny

Nazwa kierunku

Farmacja

Poziom i forma studiów

jednolite studia magisterskie

stacjonarne

Nazwa przedmiotu

Botanika farmaceutyczna

Punkty ECTS

9

Jednostka realizująca

Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej

Osoba odpowiedzialna

(imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego)                 

prof. dr hab. Jaromir Budzianowski

jbudzian@ump.edu.pl

61/6687848

 

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowy

 

semestr

I-II

Rodzaj zajęć
i liczba godzin

wykłady

30

ćwiczenia

60

seminaria

-

Obszar nauczania

BIOMEDYCZNE I HUMANISTYCZNE PODSTAWY FARMACJI

Cel kształcenia

Ogólnie - zrozumienie od strony botanicznej natury materiału roślinnego, który znajduje zastosowanie w farmacji w postaci roślin leczniczych i ich organów, które z kolei znajdują się na rynku farmaceutycznym i posiadają monografie z opisem cech botanicznych w farmakopeach (np. Farmakopea Europejska, Farmakopea Polska); również związana z tym umiejętność identyfikacji poprzez oznaczanie według klucza oraz analizę morfologiczną i anatomiczną.

W szczególności nabycie:

- znajomości anatomii, morfologii i systematyki, w tym nazw łacińskich gatunków, rodzin i organów o znaczeniu leczniczym;

- wiedzy na temat biotechnologicznych metod pozyskiwania wartościowego materiału roślinnego;

- umiejętności prowadzenia obserwacji mikroskopowych i rozpoznawania komórek, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych; umiejętności rozpoznawania podstawowych roślin leczniczych, posługiwania się kluczem do oznaczania roślin;

- przygotowania zbioru zielnikowego z naukowym opracowaniem.

 

Przedmiot jest przedmiotem podstawowym dla studiowania farmakognozji, leku pochodzenia naturalnego, biotechnologii farmaceutycznej i częściowo mikrobiologii i toksykologii.

 

Treści programowe

Wykłady

Cel nauczania przedmiotu Botanika farmaceutyczna – zrozumienie istoty roślin leczniczych od strony cech botanicznych.

Morfologia i anatomia - budowa komórki, tkanek i organów z uwzględnieniem cech diagnostycznych.

Systematyka - metody badawcze z uwzględnieniem źródeł informacji taksonomicznych; charakterystyka morfologiczno-anatomiczna ważniejszych grup systematycznych oraz gatunków prokariotycznych, grzybów i roślin (zarodnikowych, nagonasiennych, okrytonasiennych) dostarczających surowców stosowanych w farmacji;

Biotechnologia roślin wyższych - kultury in vitro, mikrorozmnażanie, zarys transformacji genetycznej roślin za pomocą Agrobacterium, zastosowanie w farmacji;

Sozologia - ochrona zasobów świata roślinnego, parki narodowe i inne formy ochrony w tym ochrona gatunkowa;

Etnobotanika - nowoczesne metody poszukiwania roślin leczniczych w oparciu o lecznictwo tradycyjne.

 

Ćwiczenia

Związki mineralne i materiały zapasowe w komórce;

Anatomia grzybów saprofitycznych, tkanki rzekome, grzyby trujące;

Glony – anatomia i morfologia plechy morszczyna;

Tkanki – epiderma i jej wytwory, włoski gruczołowe, tkanki wzmacniające, tkanki przewodzące;

Kultury in vitro – pokaz prac laboratoryjnych;

Organy – budowa liści roślin jednoliściennych i dwuliściennych, budowa pierwotna i wtórna korzeni, pęd skrzypu, łodyga nadziemna i podziemna jednoliściennych, budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych i zdrewniałych i kłączy dwuliściennych, budowa nasion, owoce suche i mięsiste, owoce rzekome, zbiorowe, owocostany;

Systematyka roślin – oznaczanie według klucza do oznaczania.

Budowa pyłków kwiatowych. 

 

Seminaria

-

 

Inne

konsultacje – przegląd przerobionych preparatow roślinnych z Użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi - inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania 

Formy
 i metody dydaktyczne

- wykłady – prezentacja multimedialna, 30 godzin, 1,6 godz/tydzień, 19 tygodni

- ćwiczenia – obserwacje mikroskopowe i ich dokumentacja prowadzone indywidualnie przez każdego studenta, oznaczanie roślin; 60 godzin, 2 godz/tydzień, 30 tygodni 

- konsultacje – przegląd przerobionych preparatów roślinnych z użyciem mikroskopu, zapoznawanie się z roślinami zielnikowymi

- inne zajęcia praktyczne – przygotowanie zielnika roślin leczniczych z użyciem klucza do oznaczania

- inne metody/formy: przekazywanie studentom materiałów dydaktycznych w formie elektronicznej: wybór slajdów z wykładów, lista organów roślin leczniczych posiadających monografie botaniczne w farmakopei europejskiej

 

Forma
i warunki zaliczenia

- ćwiczenia: pięć sprawdzianów teoretycznych, trzy sprawdziany praktyczne – w tym dwa z anatomii za pomocą mikroskopu oraz rozpoznawania gatunków leczniczych i znajomości nazewnictwa.

- zielnik: ocena sposobu wykonania.

- egzamin testowy: terminy uzgadniane są ze studentami, co najmniej dwa terminy pierwszego podejścia w czerwcu i na początku lipca oraz dwa terminy poprawkowe na przełomie sierpnia i września; studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia z wysoką oceną przystępują w odrębnym terminie do egzaminu dotyczącego ustalonego zakresu materiału.

 

 

Literatura podstawowa

(nie więcej niż 3 pozycje)

Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej, PZWL, Warszawa 2002.

DingermannT., Kreis W., Rimpler H., Zündorf I. Biologia Farmaceutyczna, Wyd. I polskie, MedPharm, 2012.

Szweykowska A., Szweykowski J.  Botanika (T.1, T.2),  Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

 

Literatura uzupełniająca

 

Broda B, Mowszowicz J. Przewodnik do oznaczania Roślin leczniczych, trujących i użytkowych. PZWL – Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.

Drobnik Jacek. Zielnik i zielnikoznawstwo. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Woźny A., Przybył K.(red.) Komórki roślinne w warunkach stresu. Tom II Komórki in vitro. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 2004.

Hejnowicz Z. Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Michalik B. (red.) Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin, Drukrol S.C., Krakow 1996.

Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny Polskie, PWN, Warszawa 1986.

-Zenkteller M. (red.) Hodowla komórek i tkanek roślinnych, PWN, Warszawa 1984.

 

 

Przedmiotowe efekty kształcenia

Efekty kształcenia

Przedstawić w formie operatorowej:

- zna

- potrafi

- rozumie

- wykazuje umiejętności….. 

Odniesienie do

kierunkowych efektów kształcenia

 

zna charakterystykę morfologiczną i anatomiczną organizmów prokariotycznych, grzybów i roślin dostarczających surowce lecznicze i materiały stosowane w farmacji;

 

 

zna metody badawcze stosowane w systematyce oraz poszukiwaniu nowych gatunków i odmian roślin leczniczych;

 

 

zna systemy ochrony roślin;

 

 

potrafi zidentyfikować i opisać składniki strukturalne komórek, tkanek i organów roślin metodami mikroskopowymi i histochemicznymi oraz rozpoznaje rośliny na podstawie cech morfologicznych i anatomicznych (szczególnie gatunki o znaczeniu farmaceutycznym);

 

 

potrafi prowadzić i wykorzystywać zielniki;

 

 

 

 

Bilans nakładu pracy studenta

Na jeden pkt ECTS przypada od 25-30 godzin nakładu pracy studenta,
 w tym godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim ( wykłady, seminaria, ćwiczenia, konsultacje) plus samodzielna praca studenta

(przygotowanie do zajęć, do kolokwiów, do egzaminu, przygotowaniu projektów, prezentacji, opracowywanie protokołów)

 

 

Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim

 

 

udział w wykładach

30 x 1h

30h

udział w ćwiczeniach

60 x 1h

60h

udział w seminariach

-

-

udział w konsultacjach związanych z zajęciami

10x 1h

10h

 

Razem

100h

Samodzielna praca studenta

 

 

przygotowanie do ćwiczeń

60 x 1h

60h

przygotowanie do seminariów

-

-

przygotowanie do kolokwiów 

8 x 80h

80h

przygotowanie do egzaminu

1 x 25h

25h

 

Razem

165h

 

Wskaźniki ilościowe

 

Liczba godzin

Liczba ECTS

Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela

100h

3

Nakład pracy studenta związany z zajęciami o charakterze praktycznym

165h

6

Łącznie

265 h

9

Metody weryfikacji efektu kształcenia

Nr efektu kształcenia

Formujące

(np. wejściówka, obserwacja pracy studenta

w trakcie zajęć, ocena zdolności
do samodzielnej pracy….)

Podsumowujące

(np.  egzamin praktyczny, teoretyczny, kolokwium…)

 

obserwacja pracy studenta w trakcie ćwiczeń

Sprawdziany teoretyczne

 

 

Sprawdziany praktyczne

 

 

Egzamin testowy

 

 

 

Data opracowania programu

24.05.2012

Program opracował

Jaromir Budzianowski

 


 

Organizacja zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna dla studentów

 I roku Farmacji w roku akademickim 2014/2015

Regulamin  zajęć z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna

 

I . Wykłady prowadzone są w wymiarze 30 godzin w I i II semestrze.

 

II. Ćwiczenia prowadzone są w wymiarze 60 godzin w I i II semestrze.

 

  1.  Wszystkie ćwiczenia z botaniki farmaceutycznej są obowiązkowe. Wyjątkowo dopuszczalna jest usprawiedliwiona zwolnieniem lekarskim lub urzędowym nieobecność na najwyżej trzech zajęciach (10%), które muszą być odrobione w formie przewidzianej programem oraz przygotowaniem, odręcznym pismem, opracowania na zadany temat. Opuszczenie powyżej trzech zajęć powoduje niezaliczenie ćwiczeń. Wymagane jest punktualne przychodzenie na zajęcia.
  2.  Ćwiczenia odbywają się w grupach.  Przychodzenie na ćwiczenia innej grupy bez zgody nauczycieli akademickich  jest niedozwolone
  3.  Każdego Studenta obowiązuje podczas ćwiczeń posiadanie podstawowego wyposażenia: zeszyt 60-kartkowy gładki i ołówek Nr 2B lub HB, gumka, temperówka.
  4.  Na każde ćwiczenie Student przychodzi  przygotowany teoretycznie do bieżących zajęć,  co będzie kontrolowane w postaci „wejściówek”. Niezaliczony sprawdzian można poprawić jednokrotnie w tym samym tygodniu. Punkty będą przeliczane na jedną ocenę w semestrze. Wiedza studenta może być również sprawdzana w postaci odpowiedzi ustnej.
  5.  Student wykonuje ćwiczenia samodzielnie, zgodnie z instrukcjami asystentów.
  6.  W I  i  II semestrze odbywać się będą pisemne sprawdziany cząstkowe z wiadomości teoretycznych oraz sprawdziany praktyczne.

Terminy sprawdzianów są ustalane i podawane na początku roku akademickiego do wiadomości Studentów.  Przesuwanie terminów jest niedozwolone. Próg zaliczenia każdego sprawdzianu czy kolokwium wynosi 60%.       

          7.  Warunkiem przystąpienia do sprawdzianów praktycznych jest odrobienie ćwiczeń z danego działu oraz zaliczenie sprawdzianów cząstkowych.

          8.   Niezaliczony sprawdzian teoretyczny  i praktyczny  można poprawiać dwukrotnie  w ustalonych terminach.

          9.      Na zakończenie roku Studenci, którzy nie zaliczyli sprawdzianów cząstkowych zdają kolokwium wyjściowe. Kolokwium wyjściowe można powtarzać tylko raz.

        10.  W  celu  uzyskania zaliczenia ćwiczeń Studenci zobowiązani są do końca semestru letniego 26 czerwca 2015r. odrobić  wszystkie zajęcia objęte planem, zaliczyć sprawdziany, przygotować wybraną  prezentację oraz oddać zielnik.

         11.  Ocena końcowa z ćwiczeń jest średnią uzyskaną z ocen wszystkich  sprawdzianów, wejściówek, ustnych odpowiedzi, prezentacji i  zielnika. Ocena ta obliczana jest w skali 2.00 – 5.00.

        12.  Studenci zostaną przeszkoleni z zakresu bezpiecznej i higienicznej pracy (BHP) podczas ćwiczeń. Apelujemy o porządek, ostrożność oraz szanowanie mikroskopów, preparatów i innych udostępnianych pomocy dydaktycznych.

 

III. Warunki zaliczenia przedmiotu

   1. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i zdanie egzaminu.

   2. Do egzaminu dopuszczeni są studenci, którzy zaliczyli ćwiczenia.

   3. Egzamin odbywa się w terminach uzgodnionych ze Starostą Roku. Ustala się trzy daty do

       wyboru pierwszego terminu egzaminu w okresie czerwiec-lipiec oraz I termin

       poprawkowy (koniec sierpnia, początek września) i II termin poprawkowy (wrzesień).

       Studenci obowiązani są przystąpić do jednego wybranego pierwszego terminu egzaminu,

       a w razie jego nie zdania, do terminu poprawkowego. Rozpiętość czasu, pomiędzy

       ogłoszeniem wyniku egzaminu a terminem poprawkowym musi wynosić co najmniej 7

       dni  roboczych.

 

   4. Studenci, którzy uzyskali średnią arytmetyczną z ćwiczeń w zakresie 4,50- 5.0 mogą

       przystąpić do egzaminu zawężonego  do podanego zakresu.

   5. Zakres egzaminu obejmuje tematy wykładów i ćwiczeń.

   6. Egzamin każdego terminu jest testowy i do jego zdania wymagane jest co najmniej 60%

       poprawnych odpowiedzi co odpowiada ocenie 3.00.

   7. Rozmowy, ściąganie, używanie komórek, aparatów, kamer podczas egzaminu powoduje

       odebranie pracy, utratę terminu i otrzymanie oceny niedostatecznej.

   8. Nie przystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie wymaga złożenia

       usprawiedliwienia lekarskiego lub urzędowego dostarczonego w ciągu 7 dni roboczych.

       Brak usprawiedliwienia powoduje wpisanie oceny niedostatecznej.

   9. Ocena końcowa z przedmiotu botanika farmaceutyczna jest ustalana na podstawie

       średniej arytmetycznej  z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu. W przypadku

       nie zdania egzaminu ocena końcowa jest niedostateczna (2.00). Nie ma możliwości

       poprawiania oceny pozytywnej.

 

 

 

Średnia ocen z ćwiczeń i ze zdanego egzaminu

Ocena końcowa

z przedmiotu

                     < 3,24

          dostateczny   (3,00)

                 3,25 – 3,74

          dość dobry     (3,50)

                 3,75 – 4,24

          dobry              (4,00)

                 4,25 – 4,74

          ponad dobry   (4,50)

                 4,75 – 5,00

          bardzo dobry  (5,00)

 


 

Program i plan zajęć z przedmiotu botanika farmaceutyczna.

 

I.Wykłady ( I semestr : środa, od 10.X.2012r) godz. 15:30 – 16:20)

 

1. Znaczenie przedmiotu botanika farmaceutyczna dla farmaceuty

2. Komórka roślinna

3. Tkanki roślinne

4. Organy roślinne

5. Kultury in vitro roślin

6. Systematyka

7. Ochrona przyrody

8. Etnobotanika

 


 

ROZKŁAD ZAJĘĆ Z BOTANIKI FARMACEUTYCZNEJ

DLA I ROKU WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO

W SEMESTRZE II-letnim ROK AKADEMICKI 2014/2015

_____________________________________________________________

 

 

Wykład :    prof. dr hab. Jaromir Budzianowski 

Poniedziałek    -        17:15 – 18:45         sala im. Różyckiego, Collegium Anatomicum

                                                                                                               ul. Święcickiego 6

 

Ćwiczenia:  Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Biotechnologii  Roślin

 

 

Środa        -      11:30 -  13:00     gr. 3    prowadzący :   dr Anna Budzianowska/dr M. Kikowska

 

                          13:15 -  14:45     gr. 5             „               dr Anna Budzianowska/dr M.Kikowska

 

                   15:00 – 16:30     gr. 2             „              dr Marcin Ożarowski /mgr  Michał Maliński                                                                                 

 

Czwartek    -   10:00 - 11:30      gr. 6              „               dr Marcin Ożarowski/mgr Izabela Kędziora  

              

                         11:30 - 13:00      gr. 4              „               dr Małgorzata Kikowska/dr A. Budzianowska

 

                         13:15 - 14:45      gr. 1              „               dr hab. Barbara Thiem /mgr M.Maliński                

 

                                        


 

Dyżury w Katedrze do godz. 18:00

 

Poniedziałek – dr hab. Barbara Thiem

 

Wtorek –  dr Anna Budzianowska

 

Środa – dr Marcin Ożarowski

 

Czwartek – dr Małgorzata Kikowska


Botanika farmaceutyczna

Semestr letni

Spr. teoretyczne

 

Spr.II       15,16. IV.2015    ( zakres: od ćw.13 do 21 – budowa liści, korzeni, łodyg

                                                  nadziemnych,  podziemnych, gałązek )

 

Spr.III       27,28.V.2015      ( zakres: od ćw. 22 do 28 – budowa kwiatów, kwiatostanów,

                                                   pyłków, owoców, nasion, charakterystyka wybranych 5 rodzin )

 

Spr. praktyczne

Spr.prakt. II     06,07.V.2015     ( preparaty mikroskopowe od ćw. 13 do 23 – organy roślinne )

 

Spr.prakt III   10,11.VI.2015      ( okazy zielnikowe ok. 60 gatunków )

 

 


 

SEMESTR LETNI 2014/2015

 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH 

 

16.

Budowa korzeni

25,26-II.2015

Korzenie roślin z klasy Jednoliściennych i Dwuliściennych. Analiza anatomiczna korzeni o budowie pierwotnej.                                                             

17.

Budowa  korzeni dwuliściennych

04,05.III.

Analiza anatomiczna budowy wtórnej korzenia. Lokalizacja i struktura tkanek. Korzenie o znaczeniu leczniczym.                                           

 

18.

19.

20.

 

 

Budowa łodyg zielnych

    „        „

    „        „             

 

11,12. III.

18,19.-III.

25,26.-III.   

 

Morfologia i anatomia pędu skrzypu.

Anatomia łodygi nadziemnej i podziemnej roślin z klasy Jednoliściennych. 

Budowa pierwotna i wtórna łodyg zielnych roślin klasy z Dwuliściennych.

Morfologia pędów nadziemnych i podziemnych. Anatomia kłączy Dwuliściennych.

Surowce o znaczeniu leczniczym.

 

21.

Budowa gałązek           

08,09.-IV.

Przyrost wtórny na grubość. Budowa łyka i drewna. Kory lecznicze.

 

 

 

SYSTEMATYKA ROŚLIN.BUDOWA GENERATYWNYCH ORGANÓW ROŚLINNYCH

 

22.

 

23.

 

Kwiaty, owoce, nasiona   

 

 

Budowa owoców suchych    

 

15,16.-IV.

 

 

22,23.-IV.     

Spr.II.

Wprowadzenie do morfologii i anatomii kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion. Informacja o przygotowaniu zielnika.!

 

Morfologia i klasyfikacja owoców suchych i anatomia owocu z rodziny Apiaceae  (Umbelliferae). Charakterystyka roślin z rodzin Apiaceae, Fabaceae i Brassicaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce suche).

                                              

24.

Owoce mięsiste

 

 29,30.-IV.

 

Klasyfikacja, morfologia i przykłady owoców soczystych. Owoce prawdziwe i

fałszywe, złożone i owocostany. Charakterystyka roślin z rodziny Rosaceae i

Solanaceae.

Prezentacja studencka. (Owoce mięsiste).Oglądanie preparatów.

25.

Sprawdzian praktyczny II                

  06,07- V.    

Zakres - anatomia organów roślin z różnych grup systematycznych.                   

26.

 

 

 

 

27.

Zasady systematyki roślin

Oznaczanie roślin

 

 

 

        „        „               

  13.V.

 

i termin do

ustalenia dla grup: 6,4,1 

 

   20,21 – V. 

Cechy morfologiczne roślin z klasy Dwuliściennych i Jednoliściennych.

Zasady posługiwania się kluczem do oznaczania roślin w celu określenia jednostek systematycznych (taksonów). Charakterystyka roślin z rodzin  Liliaceae, Apiaceae.

 

 

 

Charakterystyka roślin z rodzin Asteraceae, Fabaceae, Lamiaceae. 

28.

Budowa pyłków kwiatowych   

   27,28 - V.  

Spr.III.

Analiza pyłków kwiatowych i jej znaczenie. Demonstracje gatunków roślin

leczniczych i chronionych. Prezentacja studencka.(Alergie pyłkowe).

 

 

29.

 

 

 

 

Roślinne kultury in vitro w farmacji

 

 

  

03 – VI.

I termin do ustalenia dla grup: 6,4,1

 

 

 

Mikrorozmnażanie,  organogeneza,  kultury  kalusowe  i  zawiesinowe,   korzenie transformowane. Związki biologicznie czynne produkowane w kulturach in vitro.

 

 

30.

 

 

Sprawdzian praktyczny III 

 

 

10,11 - VI.

 

Kontrola znajomości gatunków roślin leczniczych i chronionych, przynależności systematycznej, surowców leczniczych, budowy kwiatów, kwiatostanów, owoców i nasion.           

 

E g z a m i n  z botaniki

 

Odbywa się w sesji letniej, a warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych, sprawdzianów praktycznych i sporządzenie zielnika.

 

 

 


 

Prezentacje studenckie – Farmacja 2014/15


1.     Prezentacje multimedialne na wybrany temat przygotowywane są przez zespoły trzyosobowe.

2.     Do pracy powinna być dołączona lista piśmiennictwa. Należy korzystać przede wszystkim z pozycji drukowanych, a nie wyłącznie ze stron internetowych.

3.     Cytowania literatury powinny być umieszczone na poszczególnych przeźroczach.

4.     Praca powinna być zreferowana ( nie czytana) w ciągu 15 min. Wystąpienie należy podzielić  na każdego studenta z zespołu. Przedłużenie - obniża stopień.

5.     Autorzy przygotowują jednostronicowe streszczenie prezentacji dla studentów i asystentów.

6.     Prezentacja zostanie oceniona (2.0 – 5.0). Taką samą ocenę otrzyma każdy z członków zespołu.


Tematy :

 

Semestr letni


5.  Owoce suche : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.23)

 

6.  Owoce mięsiste : klasyfikacja i przykłady owoców leczniczych. (na ćw.24)

 

7.  Morfologiczne i anatomiczne różnice pomiędzy roślinami jedno - i  dwuliściennymi. (na ćw.26) 

 

8.  Wstęp do analizy aeropalinologicznej . Alergie pyłkowe. (na ćw.28)

 


 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

ĆWICZENIE 18. Budowa łodyg zielnych: BUDOWA PĘDU SKRZYPU

 

Materiał:

 

Pęd skrzypu

Equisetum arvense L. – skrzyp polny

Rodzina: Equisetaceae – skrzypowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Definicja i funkcje pędu. Typy pędów. Morfologia i anatomia pędu skrzypu. Tkanka okrywająca, kora pierwotna, walec osiowy, tkanka mechaniczna, wiązki przewodzące, kanały powietrzne. Gatunki skrzypów występujące w Polsce.

 

Wykonanie ćwiczenia:

Obserwacja anatomii pędu skrzypu polnego o budowie pierwotnej w przekroju poprzecznym.  Obserwacja lokalizacji kanałów powietrznych, tkanki mechanicznej i miękiszu zieleniowego, endodermy (z pasemkami Caspary’ego) oraz rozmieszczenie i typ wiązek.

Wykonanie rysunku schematycznego szczegółowego  p.poprz. pędu.

Obserwacja anatomiczna skórki pędu skrzypu z uwzględnieniem kształtu komórek skórki i  typu aparatu szparkowego. Obserwacja aparatu szparkowego z listewkami inkrustowanymi krzemionką w komórkach przyszparkowych.

Wykonanie rysunku szczegółowego fragmentu skórki z aparatem szparkowym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna funkcje, rodzaje i budowę pędów.

Zna budowę morfologiczną dwóch rodzajów pędów skrzypu (płone, zarodnionośne).

Zna budowę anatomiczną pędu skrzypu (przekrój poprzeczny, skórka).

Zna lokalizacje krzemionki w aparacie szparkowym. 

 


 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

ĆWICZENIE 19. BUDOWA  ŁODYGI NADZIEMNEJ I PODZIEMNEJ JEDNOLIŚCIENNYCH

 

Materiał:

Głąbik konwalii

            Convallaria maialis L. konwalia majowa

Rodzina: Convallariaceae – konwaliowate

 

Graminis rhizoma – kłącze perzu

            Agropyron repens /L./ P.B. – perz pospolity

                        Rodzina: Poaceae – wiechlinowate (dawniej trawy)

 

Calami rhizoma - kłącze tataraku

Acorus calamus L. tatarak zwyczajny

Rodzina: Araceae – obrazkowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Definicja i funkcje łodygi. Budowa morfologiczna i  anatomiczna łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin jednoliściennych. Porównanie obecności i lokalizacji wiązek sitowo-naczyniowych oraz podziału na korę pierwotną i walec osiowy w łodydze podziemnej. Struktura kory pierwotnej (hipoderma, miękisz, endoderma, wiązki przewodzące) i walca osiowego (perycykl, miękisz, wiązki przewodzące) w łodydze podziemnej. Budowa wiązki sitowo-naczyniowej. Skład części sitowej (rurki sitowe, komórki przyrurkowe) oraz części naczyniowej (protoksylem, metaksylem)

Wykonanie ćwiczenia:

Obserwacja  anatomiczna głąbika konwalii na przekroju poprzecznym (epiderma, miękisz zieleniowy, sklerenchyma, wiązki kolateralne zamknięte,  miękisz bezzieleniowy).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego głąbika konwalii na przekroju poprzecznym.

Obserwacja  anatomiczna kłącza perzu na przekroju poprzecznym (epiderma, hipoderma sklerenchymatyczna, kora pierwotna z endodermą U-owato zgrubiałą, perycykl sklerenchymatyczny, położenie wiązek leptocentrycznych w korze pierwotnej oraz kolateralnych zamkniętych w walcu osiowym, kanał powietrzny).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego kłącza perzu na przekroju poprzecznym.

Obserwacja  anatomiczna kłącza tataraku na przekroju poprzecznym (epiderma, hipoderma, kora pierwotna z endodermą i miękiszem powietrznym, perycykl, położenie wiązek leptocentrycznych w walcu osiowym oraz kolateralnych zamkniętych w korze pierwotnej, komórki olejkowe).

Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego kłącza tataraku na przekroju poprzecznym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna funkcje, rodzaje i budowę łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin jednoliściennych.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy łodygą nadziemną i podziemną.

Zna budowę anatomiczną głąbika konwalii, kłącza perzu i kłącza tataraku (przekrój poprzeczny) z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.

 


 

BUDOWA ANATOMICZNA ORGANÓW ROŚLINNYCH

ĆWICZENIE 20. BUDOWA  ŁODYGI NADZIEMNEJ I PODZIEMNEJ DWULIŚCIENNYCH

Materiał:

Łodyga miłka

Adonis vernalis L. miłek wiosenny

            Rodzina: Ranunculaceae – jaskrowate

Łodyga ruty

            Ruta graveolens L.ruta ogrodowa

Rodzina: Rutaceae – rutowate

Łodyga mydlnicy

            Saponaria officinalis L. – mydlnica lekarska

Rodzina: Caryophyllaceae – goździkowate

Łodyga dziurawca

            Hypericum perforatum L. dziurawiec zwyczajny

Rodzina: Hypericaceae – dziurawcowate

Kłącze wężownika (Bistortae rhizoma)

            Polygonum bistorta L. – rdest wężownik

Rodzina: Polygonaceae - rdestowate

Kłącze kozłka

            Valeriana officinalis L.kozłek lekarski

                        Rodzina: Valerianaceae – kozłkowate

 

Zagadnienia do przygotowania:

Budowa morfologiczna i anatomiczna łodygi nadziemnej i podziemnej  roślin dwuliściennych. Przebieg przyrostu wtórnego na grubość. Porównanie budowy pierwotnej i wtórnej łodygi z wyszczególnieniem struktury kory pierwotnej (hipoderma, miękisz, endoderma) i walca osiowego (perycykl, wiązki przewodzące kolateralne otwarte, promienie rdzeniowe, rdzeń miękiszowy) w łodydze o budowie pierwotnej oraz obecności tkanek wtórnych (peryderma, kambium, ksylem wtórny i łyko wtórne) w łodydze o budowie wtórnej. Struktura łyka i ksylemu.

Wykonanie ćwiczenia:

1a) Obserwacja  anatomiczna łodygi o budowie pierwotnej  miłka wiosennego na przekroju poprzecznym (epiderma; kora pierwotna składająca się z kolenchymy, miękiszu zieleniowego i bezzieleniowego, endodermy w postaci pochwy skrobionośnej; walec osiowy składający się z perycyklu sklerenchymatycznego, wiązek kolateralnych otwartych, miękiszowego rdzenia łodygi).

1b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi miłka wiosennego na przekroju poprzecznym.

2a) Obserwacja anatomiczna łodygi o budowie wtórnej ruty zwyczajnej na przekroju poprzecznym (epiderma, kolenchymatyczna hipoderma, zbiorniki wydzielnicze, miękisz kory pierwotnej, endoderma, pozostałość po perycyklu w postaci pęków włókien sklerenchymatycznych, floem pierwotny i wtórny, miazga łyko-drzewna, ksylem wtórny, ksylem pierwotny, rdzeń).

2b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi ruty zwyczajnej na przekroju poprzecznym.

3a) Obserwacja anatomiczna łodygi o budowie wtórnej mydlnicy lekarskiej na przekroju poprzecznym (epiderma, kora pierwotna, endoderma, szeroki perycykl sklerenchymatyczny, floem pierwotny i wtórny, kambium, ksylem wtórny i pierwotny, rdzeń)

3b) Wykonanie rysunku schematycznego oraz szczegółowego łodygi mydlnicy lekarskiej na przekroju poprzecznym.

4a) Obserwacja anatomiczna kłącza kozłka lekarskiego na przekroju poprzecznym (peryderma, kora pierwotna z miękiszem spichrzowym i endodermą, walec osiowy, wiązki przewodzące kolateralne otwarte).

4b) Wykonanie rysunku schematycznego kłącza kozłka lekarskiego na przekroju poprzecznym.

5a) Obserwacja anatomiczna kłącza rdestu wężownika na przekroju poprzecznym

(peryderma, wiązki przewodzące kolateralne otwarte, miękisz).

5b) Wykonanie rysunku schematycznego kłącza rdestu wężownika na przekroju poprzecznym.

Boczne mikroskopy

6a) Obserwacja anatomiczna łodygi dziurawca zwyczajnego na przekroju poprzecznym.

6b) Obserwacja anatomiczna łodygi pokrzywy zwyczajnej na przekroju poprzecznym.

 

Wiedza i umiejętności nabyte po wykonaniu ćwiczenia:

Zna różnice pomiędzy łodygami jednoliściennych i dwuliściennych

 Zna różnice pomiędzy budową anatomiczną łodyg o budowie pierwotnej i wtórnej.

Zna różnice anatomiczne pomiędzy łodygą nadziemną i podziemną roślin dwuliściennych.

Zna budowę anatomiczną łodygi miłka, ruty, mydlnicy, dziurawca, pokrzywy oraz kłącza kozłka i wężownika z wyszczególnieniem cech diagnostycznych.